Премьер-министр отсавкаға кетті: Қарулы топтар басып алған Гаитиде не болып жатыр?

Гаити премьер-министрі Анридің отставкаға кеткені белгілі болды. Елді басып алған қарулы топтың кейбір мүшесі осыны талап еткен болатын, деп хабарлайды Qrnews.kz тілшісі BBC-ге сілтеме жасап.

Ең ықпалды бандиттердің бірі, Барбекю деген лақап аты бар Джимми Шеризье премьер-министрді отставкаға кетуге шақырған болатын. 

«Егер Ариэль Анри кетпесе және халықаралық қоғамдастық оны қолдауды жалғастырса, мұның арты геноцидпен аяқталатын азаматтық соғысқа әкеп соғады», - деген еді өткен аптада Шеризье.

Кариб қауымдастығының (аймақтық блок) мүшелері де оның отставкаға кетуіне шақырды: олар Анридің билікте қалуы өтпелі үкіметтің құрылуына кедергі келтіретінін айтқан болатын.

Анри 2021 жылдың шілдесінде президент өлтірілгеннен кейін Гаитиді уақытша көшбасшы ретінде басқарды және бірнеше рет сайлау өткізуге уәде берді. Бірақ олар кейінге қала берді немесе тіптен болмай қалды.

Ел астанасы Порт-о-Пренстегі қақтығыстар демалыс күндері одан сайын күшейе түсті. Қатты қаруланған бұзақылар Ұлттық сарайға (президент резиденциясы) шабуыл жасап, Ішкі істер министрлігі ғимаратының бір бөлігін өртеп жіберді. Бұған дейін халықаралық әуежай үнемі шабуылдарға ұшыраған. Оның жұмысы әлі де тоқтап тұр.

Бұл дағдарысқа ұшыраған мемлекеттің аумағына еніп үлгергендердің арасында АҚШ-тың әскери тобы бар.

Мемлекеттік департаменттің сұрауын алғаннан кейін Пентагон Гаитиде Порт-о-Пренстегі АҚШ елшілігінде «қауіпсіздікті күшейту» және қызметкерлерді эвакуациялау үшін операция жүргізіп жатқанын айтты.

Көп ұзамай Еуроодақ 2010 жылғы жойқын жер сілкінісінен (200 мың адамның өліміне әкелген) кейінгі ең ауыр гуманитарлық дағдарыс жағдайындағы Гаитиден барлық дипломаттарын эвакуациялайтынын мәлімдеді.

Алайда миллиондаған гаитиліктер ешқайда эвакуациялана алмайды. Жағдай қаншалықты нашар болса да, олар елде қалуға мәжбүр.

Елдегі саяси тығырыққа тірелген тұста қарулы қылмыстық топтардың күресі жалғасуда.

Гаитиде премьер-министрдің жоқтығынан және үкіметтің жұмысы бұзылғандықтан, қарулы топтар Порт-о-Пренстің 80 пайызын басып алған.

Саны жағынан қарулы топтардан әлдеқайда аз, рухы басылған полиция жасақтары тонаушылар мен бүлікшілерге қарсы төтеп бере алмайды. 

Биліктегі бейберекеттік пен көшелерде қарулы адамдардың болуына қарамастан қала тұрғындары күнкөріс қамы үшін әлі де үйлерінен шығуға мәжбүр.

Гаити мәселесін көршілес Ямайкада өтіп жатқан Кариб теңізі қауымдастығының (Орталық және солтүстік-шығыс Оңтүстік Америка елдерінің аймақтық тобы) төтенше саммитіне қатысушылар талқылайды.

Бұл елдегі тұрақсыздық Кариб теңізі аймағының барлық елдері үшін де, АҚШ үшін де проблемаға айналды.

11 миллион халқы бар елді қарулы бандалар басқарады деген ой үлкен алаңдаушылық тудырады. Әсіресе, бұл президенттік сайлау жылында Америка Құрама Штаттарына иммигранттардың жаңа ағынын тудыруы мүмкін екенін ескерсек.

БҰҰ Гаитидегі бандалармен күресу үшін Кения бастаған жедел әрекет ету күштерін жіберу жоспарын қолдады. Дегенмен, оны жүзеге асыратын күн жақын емес.

Өткен аптада астаналық түрмеден 4000-ға жуық тұтқын қашып кеткеннен кейін Порт-о-Пренсте зорлық-зомбылық пен заңсыздық күрт өсті. Қазір бұл қылмыскерлердің барлығы көшеде жүр, олар қарулы топтардың қатарына қосылып жатыр.

Гаитиде болып жатқан жағдай бұл елде «қалыптаспаған мемлекет» тұжырымдамасының іске асып жатқанын көрсетеді: премьер-министр өз отанына орала алмайды, астананы қарулы бандалар басқарады және көшелерде мәйіттер барған сайын көбейіп барады.