ЖАСАНДЫ ИНТЕЛЛЕКТ ДӘУІРІНДЕГІ МЕДИА: ШЫНАЙЫ АҚПАРАТ ЖӘНЕ ЖАУАПТЫ СӨЗ
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев: «Жасанды интеллектінің кеңінен таралуы кез келген мамандыққа, соның ішінде сіздердің кәсіптеріңізге де мүлдем жаңа талаптар қояды», — деп, медиа саласының технологиялық өзгерістерге бейімделуінің маңызына ерекше көңіл бөліп келеді.
Жаңа технологиялардың мүмкіндігін кәсіби жауапкершілікпен ұштастыру, ақпараттың шынайылығын қамтамасыз ету және ұлттық медианың әлеуетін күшейту мәселелері Астанада өткен республикалық медиафорумның негізгі арқауына айналды.
2026 жылғы 24 қазанда «Бас редакторлар клубы» қоғамдық бірлестігінің ұйымдастыруымен, «Білім-инновация» халықаралық қоғамдық қорының қолдауымен «Жасанды интеллект дәуіріндегі медиа: шынайы ақпарат, жауапты сөз» атты республикалық медиафорум өтті.
Форумға бас редакторлар, журналистер, медиаменеджерлер, депутаттар, мемлекеттік қызметшілер мен білім саласының өкілдері қатысты. Басқосуда жасанды интеллектінің ұлттық медиаға ықпалы, редакциялардың технологиялық жаңаруы, ақпараттың шынайылығы және отандық медианың экономикалық тұрақтылығы талқыланды.
Форумды ашқан Бас редакторлар клубының президенті Бибігүл Жексенбай цифрлық өзгерістер жағдайында журналистиканың қоғам алдындағы жауапкершілігі арта түсетінін атап өтті.
«Мәтіннің сауатты жазылуы оның шынайылығына кепіл бола алмайды. Сенімді естілген дауыс пен нанымды көрінген бейне де тексеруді қажет етеді. Сондықтан редакциядағы әрбір шешімнің негізінде дерекке ұқыптылық, адамға құрмет және қоғам алдындағы жауапкершілік тұруға тиіс», — деді Бибігүл Жексенбай.
«Бүгін айтылған ұсыныстар форумнан кейін нақты әріптестікке ұласса, басқосуымыздың нәтижесі де соғұрлым мәнді болады», — деді Бибігүл Жексенбай.
Жасанды интеллект: редакцияның жаңа мүмкіндіктері
«Жасанды интеллект және редакция: жаңа мүмкіндіктер, кәсіби жауапкершілік» тақырыбындағы панельдік сессияда қатысушылар ЖИ құралдарын күнделікті жұмысқа енгізу тәжірибелерімен бөлісті. Контент пен анимация жасау, ақпараттың дұрыстығын тексеру, материалдарды әртүрлі платформаларға бейімдеу және авторлық құқық мәселелері қарастырылды.
Клуб вице президенті Мұратбек Тоқтағазин, жасанды интеллектіні редакциялық жұмысқа енгізу барысында адам бақылауын сақтау, авторлық еңбекті құрметтеу, жеке деректерді қорғау және аудиторияға ашық болу қажеттігін жеткізді. Ол редакцияларда жаңа технологияларды жауапты қолдану жөніндегі кәсіби ұсынымдарды талқылауды, мамандардың біліктілігін арттыруды, қазақ тіліндегі сапалы контентті дамытуды және медиасауаттылықты қолдауды ұсынды.
Бас редакторлар клубының мүшесі, республикалық "Человек и закон" газетінің бас редакторы Марат Башимов Жасанды интеллект дәуірінде адам құқықтарын қорғау, қоғамдық қатынастарды реттеу және технологияларды жауапкершілікпен пайдалану мәселелері айрықша маңызға ие. Сондықтан бұл саладағы қатынастардың құқықтық тұрғыдан реттелуі – уақыт талабы. Еуропалық Одақ бұл бағытта нақты қадамдар жасап келеді. Жасанды интеллект адам құқықтарына тікелей қатысты болғандықтан, оны құқықтық реттеу мәселесі еліміздің Конституциясы мен қолданыстағы заңнамасы тұрғысынан да маңыздыекендігіне назар аударды.
Іскер медиаменеджер Зарина Қуатова өңірлік телевизияда жасанды интеллектіні қолдану тәжірибесімен бөлісті. «TARAZ24» пен «KORDAY24» арналарында 2023 жылдан бері AI-диктор қолданылып келе жатқанына тоқталып, қазір ЖИ көмегімен актерсіз, арнайы түсірілімсіз-ақ бейнероликтер дайындайтындарын, бұрын үлкен бюджет керек болса, қазір тың идея мен технологияны меңгеру маңызды екендігіне екпін түсіре айтты. Жасанды интеллектінің мұрағат материалдарын жаңа форматта ұсынуға, күрделі деректерді түсінікті жеткізуге және сапалы контентті түрлі аудиторияға бейімдеуге мүмкіндік беретінін айтты, редакция жұмысында жаңа технологияларды қолданудың практикалық мүмкіндіктеріне тоқталды.
Кәсіби медиатренер Айна Задабек ЖИ қарқынды дамыған қазіргі дәуірде ақпараттың шынайылығын тексеру, яғни фактчекинг бұрынғыдан да маңызды мәселеге айналғанына, қазіргі таңда ЖИ күнделікті жұмысымызды едәуір жеңілдетіп, уақытымызды үнемдеуге үлкен мүмкіндік беріп отырғанын, дегенмен, осы үнемделген уақытты біз алдағы уақытта дәл осы фактчекингке жұмсауымыз заман талабы мен өзекті қажеттілік,-деді. Мұнда уақыт пен еңбек балансы назарда болуы тиіс. Егер қандай да бір мәтінді жазуда жұмысыңыздың 80 пайызы жасанды интеллект арқылы орындалып, уақытыңыздың 80 пайызы үнемделсе, осы үнемделген уақыттың жартысынан астамын алынған деректердің дәлдігін тексеруге (фактчекингке) арнау керек. Фактчекинг мәселесіне жай ғана үстірт қарамай, ЖИ-дің жалған ақпарат беруі, қателесуі және «өтірік айту» себептерін, оның ішкі табиғатын зерттеуге назар аударып, соның нәтижесінде анықталған негізгі түйткілдерді сараптады.
Белгілі медиаменеджер Кемелбек Ойшыбаев жасанды интеллектіні жауапты қолдану, оның медиаға ашатын жаңа мүмкіндіктері және табыс табу көздері жөнінде ой бөлісті. Ол технологиялық өзгерістер жағдайында отандық медианың экономикалық тұрақтылығын қамтамасыз ету, жарнама нарығындағы бәсекеге бейімделу және кіріс көздерін әртараптандыру мәселелерін көтерді.
Jibek Joly / Silk Way телеарнасының басқарушы директоры Нағашыбек Алдан:
«Жасанды интеллект бүгінде медиа саласының ажырамас бөлігіне айналып келеді. Ол журналистердің жұмысын жеңілдетіп, контент өндіру жылдамдығын арттыруға және жаңа форматтарды, жаңа бағыттарды дамытуға мүмкіндік береді. Алайда технология қаншалықты дамыса да, ақпараттың шынайылығы, редакциялық жауапкершілік пен аудитория сенімі басты орында қалуы тиіс. Сондықтан біздің міндетіміз – жасанды интеллектіні жай ғана қолдану емес, оны ұлттық медианың бәсекеге қабілеттілігін арттыратын тиімді құралға айналдыру. Бұл ретте технологиялық мүмкіндіктермен қатар, оның тәуекелдерін де ескеру маңызды», – деп атап көрсетті.
Qrnews ақпараттық порталының директоры Сапарғали Қанат «Портал қызметіндегі жасанды интеллект: қолдану мүмкіндіктері мен тиімділік перспективалары» тақырыбында презентация жасап, ақпараттық порталдардың жұмысында жасанды интеллектіні қолдану жолдарына тоқталды. Ол ақпаратты жинау және сұрыптау, жаңалықтарды редакциялау, аударма жасау, мәтінді қысқарту, аудионы мәтінге айналдыру және аудиторияның қызығушылығын талдау бағыттарындағы мүмкіндіктерді таныстырды.
Сондай-ақ Qrnews ақпараттық порталының жұмысы мысалында жаңалықтарды әлеуметтік желілерге бейімдеу, бір материалдан бірнеше форматтағы контент әзірлеу, қысқа видеоларға мәтін дайындау және жарияланымдардың тиімділігін бағалау тәсілдерін түсіндірді. Қанат Сапарғалидің айтуынша, жасанды интеллект редакцияның жұмысын оңтайландырып, журналистердің уақытын үнемдеуге және контентті түрлі форматта жедел ұсынуға көмектеседі. Алайда жалған ақпараттың таралуы, деректер қауіпсіздігі және қате аударма сияқты тәуекелдерге байланысты ЖИ жасаған материалдарды тексеру мен редакциялық бақылау маңызды болып қала береді. Презентация барысында жасанды интеллект журналисті алмастыратын құрал емес, оның жұмысын жеңілдетіп, ақпаратты тереңірек зерттеуге мүмкіндік беретін көмекші технология екені атап өтілді.
Талқылау барысында жасанды интеллектінің ақпаратты жинау мен өңдеу, мәтінді бейімдеу және тарату сияқты міндеттерді жеңілдететіні айтылды. Бұл журналистерге оқиға орнынан хабар таратуға, эксклюзивті сұхбаттар мен зерттеу материалдарын әзірлеуге, талдау мен деректерді тексеруге көбірек уақыт бөлуге мүмкіндік береді.
Медиафорумға қатысушылар жарнама қаражатының жаһандық цифрлық платформаларға бағытталуы ұлттық редакциялардың табысы мен технологиялық дамуына әсер ететініне де назар аударды. Осыған байланысты отандық медианың цифрлық құзыреттерін күшейту және сапалы журналистиканың тұрақты қаржылық негізін қалыптастыру қажеттігі айтылды.
Медиа мен білім: ортақ жауапкершілік
«Білім-инновация» халықаралық қоғамдық қорының президенті Дархан Өте қордың қызметі мен білім беру жобаларын таныстырды. Оның баяндамасында «Ауыл мектептерінің әлеуетін дамыту» жобасының нәтижелері айтылды. Жоба аясында 620 мектеп қамтылып, 7 073 мұғалім оқытылған, 484 жаңа оқу кабинеті ашылған.
Форум қатысушылары қордың заманауи білім беру инфрақұрылымымен, соның ішінде Spectrum халықаралық мектебімен танысты.
Алқалы басқосуда медиа мен білім беру ұйымдарының ынтымақтастығын дамытуға, жастардың ақпаратты саналы қабылдау дағдыларын қалыптастыруға мән берілді. Дерек пен пікірді ажырату, ақпарат көзін тексеру және күмәнді хабарды таратпас бұрын оның дұрыстығына көз жеткізу медиасауаттылықтың маңызды құрамдастары ретінде аталды.
Клубтың басқару құрамы және жаңа әріптестік
Форум аясында Бас редакторлар клубының басқару құрамындағы өзгерістер жарияланды. Қуат Әуесбай, Айна Задабек және Сапарғали Қанат Клубтың вице-президенттері, ал Мақпал Адамбаева атқарушы директоры болып тағайындалғаны хабарланды.
Форум қорытындысында «Бас редакторлар клубы» қоғамдық бірлестігі мен «Білім-инновация» халықаралық қоғамдық қоры арасында ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойылды. Құжат екі ұйымның әріптестігін нығайтуға, бірлескен жобаларды іске асыруға және медиа мен білім беру салалары арасындағы байланысты дамытуға бағытталған.
Кәсіби еңбекті құрметтеу және ұрпақтар сабақтастығы
Іс-шара аясында республиканың әр өңірінен келген үздік медиаменеджерлер, бас редакторлар, журналистер, медиатренерлер, баспасөз қызметінің мамандары мен медиа ұйымдары Бас редакторлар клубының марапаттарына ие болды.
Аға буын өкілдерінің еңбегін ұлықтауға айрықша мән берілді. Клубтың ең жоғары наградасы «АҚПАРАТ АРДАГЕРІ» медалі табысталды. Бұл марапат отандық журналистиканың дамуына сіңірген елеулі еңбегі үшін белгілі ардагер журналист, публицист Жанболат Аупбаевқа берілді.
Сондай-ақ дәстүрлі БАҚ пен цифрлық медиада танымал болған әріптестерге мынадай номинацияларда марапаттар табысталды: «Қазақстанның үздік медиаменеджері», «Қазақстанның үздік бас редакторы», «Қазақстанның үздік журналисі», «Қазақстанның үздік медиатренері», «Қазақстанның үздік медиамекемесі», «Баспасөз қызметінің үздігі», «Зерделі зерттеуші», «Үкілі үміт».
Республикалық медиафорум кәсіби тәжірибе алмасуға, медиа мен білім саласындағы әріптестікті кеңейтуге және ұлттық журналистиканың болашағына қатысты ортақ ұсыныстарды талқылауға мүмкіндік берді.
Сонымен қатар медиафорум барысында осы алқалы жиынның өтуіне қаржылай қолдау білдірген Клуб мүшелері Бақыт Шойымбек, Есберген Алауханов пен Зарина Қуатоваға ризашылық білдірілді.
Соңғы жаңалықтар
-
Ағзаны үнсіз бұзатын дерт Алматылық дәрігерлер қант диабетінің қауіпті белгілерін атады
22 минут бұрын
-
«Заң бәріне ортақ»: белсенді «Самұрық-Қазына» мен ҚТЖ басшыларының ұсталуына қатысты пікір білдірді
30 минут бұрын
-
Қазақстан ажырасудан әлем бойынша екінші орында тұрғаны рас па
2 сағат бұрын
-
Қазақстанмен байланысы бар хакерлер Тәжікстан Қорғаныс министрлігінің құжаттарын ұрлады
2 сағат бұрын
-
ҰҚК «Самұрық-Қазына» мен ҚТЖ басшыларының ұсталғанын ресми түрде растады
2 сағат бұрын
-
Астанада бума-бума доллар салынған чемодандар табылды: ҚТЖ мен «Самұрық-Қазына» басшылары ұсталды
3 сағат бұрын
-
Баспана бағасының өсуі елді дүрліктірді: Испанияда соңғы 14 жылдағы ең ірі ереуіл өтті
3 сағат бұрын
-
Қазақстанда бала туу көрсеткіші бесінші жыл қатарынан төмендеп келеді
4 сағат бұрын
-
Қанша қазақстандық мемлекеттік жәрдемақыдан өз еркімен бас тартты?
4 сағат бұрын
-
Kyzdar.net сайтына қатысты іс: күдікті Грузиядан елге қайтарылды
4 сағат бұрын
-
Абай облысындағы ең өзекті жол мәселесі түбегейлі шешімін тапты
5 сағат бұрын
-
Армения ҰҚШҰ-дағы дауыс беру құқығынан айырылды
5 сағат бұрын
-
Қазақстан билігі «Яндекстің» жеке деректерді қалай сақтайтынын тексереді
21 сағат бұрын
-
Құрылтайда ғылымды қаржыландыру тәртібін өзгерту ұсынылды
22 сағат бұрын
-
«Қызылжар» футбол клубының бұрынғы президентіне іздеу жарияланды
1 күн бұрын
-
Үкімет Алматы мен Астана маңындағы елді мекендердің тізімін өзгертті
1 күн бұрын
-
Электр энергиясы қымбаттай ма: Министрлік тарифке қатысты соңғы шешімді айтты
1 күн бұрын
-
Алматы әуежайында жұмысшы қаза тапты
1 күн бұрын
-
Семейде Лениннің 15 метрлік ескерткішін бұза бастады
1 күн бұрын
-
Қазақстанда ғылым саласына бөлінген 51 млрд теңгеге қатысты қаржылық заңбұзушылық анықталды
1 күн бұрын
-
Ғылыми жобаларға жұмсалған 22 миллиард теңге күтілген нәтижені берген жоқ
1 күн бұрын
-
Болгарияда аза тұту күні:86 көлік соқтығысып, 12 адам қаза тапты
1 күн бұрын
-
Қытайда адам орнына еңбек ететін роботтар дәуірі басталды
1 күн бұрын
-
Тоқаев ҰҚШҰ саммитіне қатысу үшін Мәскеуге барды
1 күн бұрын
-
«Тақталарды менің шеберханамның алдына түсіргенін Боқаевтың видеосынан ғана білдім» – құлпытас шеберханасының иесі
1 күн бұрын
-
Кептеліс азаяды: Астанада екі жағалауды жалғайтын 16 миллиард теңгелік жаңа көпір салынады
1 күн бұрын
-
Путин халықаралық шиеленіске байланысты ҰҚШҰ-ның әскери әлеуетін күшейтуге шақырды
1 күн бұрын
-
Астанада қауіпсіздігі төмен 860 тұрғын үй нысаны бақылауға алынады
2 күн бұрын
-
«Қазақ елі барда қазақ тілі тұғырдан түспейді»: Тоқаев мемлекеттік тілдің болашағы туралы айтты
2 күн бұрын
-
Энергетика министрі жалақысы мен коммуналдық қызметке қанша төлейтінін айтты
2 күн бұрын
-
ШҚО-да жылыту маусымы басталғалы 65 өрт тіркелді: қауіпсіздік шаралары күшейтілді
2 күн бұрын
-
Қазақстанда қатерлі ісікті ДНҚ арқылы емдеудің тегін мүмкіндігі ашылды
2 күн бұрын
-
Франция Иранды кибершабуылдар үшін айыптап, қатаң жауап қайтаратынын ескертті
2 күн бұрын
-
Түркиядағы ірі металлургия зауытында жарылыс болып, 16 адам қаза тапты
2 күн бұрын
-
Қазақстан экономикасы 10 айда 4,5 пайызға өсті: қай салалар алда келеді?
2 күн бұрын
-
Су тасқыны мен жер сілкінісі: Қазақстанда баспананы міндетті сақтандыру мәселесі қаралып жатыр
2 күн бұрын
-
Қар мен көктайғақ: 10 облыста жолға шықпауға кеңес берілді
2 күн бұрын
-
Бірі ұрлайды, екіншісі түсіреді: Боқаевтың мобилографы гранит тақталар ұрлығы қалай қолдан ұйымдастырылғанын айтты
2 күн бұрын
-
Жамбыл облысында Президент Жолдауы аясында су ресурстарын тиімді пайдалану мәселесі талқыланды
2 күн бұрын
-
Ұлытау облысында Мемлекет басшысының Жолдауындаайқындалған басым бағыттар талқыланды
2 күн бұрын
-
АБАЙ ОБЛЫСЫНДАҒЫ «СЕМЕЙ – РФ ШЕКАРАСЫ» АВТОМОБИЛЬ ЖОЛЫ ЖАҢАРТЫЛЫП, ПАЙДАЛАНУҒА БЕРІЛДІ
2 күн бұрын
-
Мәскеуден Алматыға ұшқан ұшақ Астанаға қонды: не болды?
2 күн бұрын
-
Ғани Бейсембаев Гүлнар Бажкеновадан 20 млн теңге талап етті: сот қандай шешім шығарды?
2 күн бұрын
-
Ұлытауда Президент Жолдауының негізгі бағыттарын іске асыру жолдары қарастырылды
2 күн бұрын
-
Қазақстанда балалы болған отбасыларға несие төлемін уақытша тоқтату ұсынылды
2 күн бұрын
-
Көкжайлауда үш қыз адасып кетті: ТЖД тауға шыққанда сақталуға тиіс қауіпсіздік ережелерін еске салды
2 күн бұрын
-
Қызын ернінен сүйген әкенің әрекеті қоғам талқысына түсіп, полиция тексеріс бастады
3 күн бұрын
-
Нүкістен алтын мен күміспен оралды: «NURORDA» оқушылары химия додасында жарқырады
3 күн бұрын
-
«Жапаровтың туысымын деген адамға алданып қалдым»: қазақстандық кәсіпкер Қырғызстан президентіне шағымданды
3 күн бұрын
-
Ауқатты қазақстандықтар зейнетақыдан айырыла ма: Еңбек министрлігі жауап берді
3 күн бұрын