Енді қазақстандықтар зейнетақы жинағының 100%-ын жеке басқарушыға бере алады

7 қыркүйектен бастап Қазақстанда Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры салымшылары міндетті зейнетақы жинағының 100%-ын жеке инвестициялық портфельді басқарушы компанияларға бере алады. Бұған дейін мұндай мүмкіндік жинақтың 50%-ымен шектелетін.

Салымшыларға міндетті зейнетақы жарналары есебінен жиналған қаражаттың 50%-ына дейін жеке басқарушыға беру құқығы 2023 жылғы 1 шілдеден бастап берілген еді. Енді бұл шектеу алынып тасталды және азаматтар өз қалауымен шоттағы қаражаттың толық сомасын жеке басқаруға өткізе алады.

Бұл не үшін керек?

БЖЗҚ түсіндірмесіне сәйкес, зейнетақы жинағының 100%-ын жеке басқарушыға беру салымшыға компаниялардың инвестициялық стратегиясы мен нәтижесін ескере отырып, ұзақ мерзімде жинағын көбейту мүмкіндігін береді.

1 қыркүйектегі дерек бойынша, БЖЗҚ активтерінің жыл басынан бергі кірістілігі 4,39% болған. Осы кезеңдегі жинақталған инфляция 5,7%-ды құрады.

Ал жекелеген жеке басқарушылардың көрсеткіші бұдан жоғары. Мәселен, «Сентрас Секьюритиз» компаниясының жеті айдағы кірістілігі 9,72%-ға жеткен.

Алайда жеке басқарушының өткен кезеңдегі жоғары кірістілігі болашақта да дәл сондай нәтиже болады дегенді білдірмейді. Салымшы компанияның инвестициялық стратегиясы мен тәуекелдерін өзі бағалайды.

Жинақты қай компанияларға беруге болады?

Қазір зейнетақы активтерін басқаруға алты компания жіберілген:

• «Alatau City Invest»;
• «BCC Invest»;
• «Halyk Global Markets»;
• «Halyk Finance»;
• «Сентрас Секьюритиз»;
• «Tansar Capital».

«Halyk Global Markets» 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап БЖЗҚ-мен жасалған шартты тоқтататынын хабарлаған. Осыған байланысты компанияға жаңа зейнетақы активтерін беру туралы өтініштер қабылдау тоқтатылған. Компания тізілімнен шығарылған жағдайда салымшылардың қаражаты Ұлттық банк басқаруына қайтарылады.

2027 жылдан бастап мемлекеттік кепілдік те өзгереді

2027 жылдан бастап зейнетке шығатын БЖЗҚ салымшыларына инфляция айырмасын біржолғы өтеу тоқтатылады.

2025 жылы мемлекеттік кепілдік бойынша 108 156 адамға 16 млрд теңгеден астам қаржы төленген. Ал 2026 жылдың қаңтар-шілде айларында 61 682 адам шамамен 9,7 млрд теңге алған. Бұл төлем 2026 жылдың соңына дейін сақталады.

Жеке басқарушылардың рөлі арта түспек

Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі капитал нарығын 2030 жылға дейін дамыту бағдарламасында зейнетақы активтерін басқаруға жеке компанияларды кезең-кезеңімен көбірек тартуды ұсынған.

Ұлттық банк төрағасы Тимур Сүлейменовтің айтуынша, басқарушылар байқау арқылы іріктеліп, активтердің жекелеген бөлігін басқаруға алады.

Олардың жұмысы ай сайын бағаланады. Жақсы нәтиже көрсеткен компания активтерді басқаруды жалғастырады, ал көрсеткіші төмен болған жағдайда қаражат басқа басқарушыға берілуі мүмкін.