Нобель сыйлығы медицина саласындағы қандай жаңашылдық үшін берілгені белгілі болды

2024 жылғы физиология және медицина саласындағы Нобель сыйлығы микроРНҚ мен оның гендерді реттеудегі рөлін ашқан американдық ғалымдар Виктор Эмброс пен Гэри Равканға берілді. Бұл зерттеулер генетикалық ақпараттың жасушада қалай басқарылатынын және әртүрлі ұлпаларда гендердің жұмысын қалай реттеуге болатынын түсінуге үлкен үлес қосты.

72 жастағы Гэри Равкан молекулярлық биология мен генетика саласында жұмыс істейді және АҚШ Ұлттық ғылым академиясының және Медициналық академиясының мүшесі. Ал 70 жастағы Виктор Эмброс та микроРНҚ зерттеушісі ретінде танылған және ол да АҚШ Ұлттық ғылым академиясының және Өнер және ғылым академиясының мүшесі.

МикроРНҚ деген не?

МикроРНҚ — бұл гендердің жұмысын реттейтін кішкентай молекулалар. Адамның денесінде барлық жасушаларда бірдей ДНҚ болса да, олар әртүрлі қызмет атқарады. Мысалы, жүйке жасушалары электрлік сигналдарды жіберсе, жүрек жасушалары ырғақты соғуды қамтамасыз етеді. Бұл жасушалардың айырмашылығы — олардың генетикалық ақпаратты қалай пайдаланатынында.

МикроРНҚ жасушаға қажет емес гендердің жұмысын тоқтатып, тек қажетті белоктардың өндірісін қамтамасыз етеді. Бұл жүйенің бұзылуы қатерлі ісік сияқты аурулардың дамуына әкелуі мүмкін. Эмброс пен Равканның зерттеулері қарапайым нематод құртында жүргізілді, және олар микроРНҚ-ның гендерді реттеудегі маңызды рөлін анықтады.

Бұл зерттеу өмірдің негізін түсінуге көмектесетін маңызды жаңалық болды және болашақта медицинаның әртүрлі салаларына ықпал етеді.

Өткен жылы бұл сыйлық РНҚ вакциналарын жасауға мүмкіндік берген Каталин Карико мен Дрю Вайсманға берілген болатын.