Қазақстан мен Кореяның атом энергетикасындағы серіктестігі не береді – сарапшы

Қазақстан мен Корея Республикасы арасындағы қарым-қатынастың жан-жақты стратегиялық серіктестік деңгейіне көтерілуі атом энергетикасы саласындағы байланысты тереңдетуге жол ашуы мүмкін. Қазақстандық қоғамдық даму институтының Институционалдық талдау және реформалар орталығының директоры Риззат Тасым екі ел арасындағы жаңа келісімдердің маңызына тоқталды.

Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың Сеулге мемлекеттік сапары кезінде екі елдің сыртқы істер министрлері қазақ-корей қарым-қатынасын болашаққа бағдарланған жан-жақты стратегиялық серіктестік деңгейіне көтеру туралы ноталар алмасты. Сапар аясында жалпы құны шамамен 19 млрд доллар болатын 80-ге жуық коммерциялық келісім жасалды. 

Риззат Тасымның пікірінше, қол қойылған құжаттардың ішінде атом энергетикасына қатысты екі келісімнің орны ерекше.

Бір құжат Қазақстанның Атом энергиясы жөніндегі агенттігі мен Кореяның Сауда, өнеркәсіп және ресурстар министрлігі арасында жасалса, екіншісіне Қазақстанның Атом энергиясы жөніндегі агенттігі мен Кореяның Климат, энергетика және қоршаған орта министрлігі қол қойған. Екеуі де атом энергиясын бейбіт мақсатта пайдалану саласындағы ынтымақтастықты дамытуға бағытталған. 

Сарапшы Корея тарапынан екі бірдей салалық ведомствоның қатысуы атом энергетикасының тек өндіріс пен технология тұрғысынан емес, экология, климат саясаты және энергетикалық қауіпсіздікпен байланысты қарастырылып отырғанын көрсетеді деп есептейді.

Оның айтуынша, Қазақстан мен Кореяның бұл саладағы мүмкіндіктері бірін-бірі толықтыра алады. Қазақстан әлемдегі ірі уран өндірушілердің бірі болса, Корея атом электр стансаларын жобалау, салу және пайдалану, қауіпсіздік жүйелерін енгізу мен мамандар даярлау бағытында тәжірибе жинақтаған.

Бұған дейін де екі ел атом саласындағы байланысты дамытуға уағдаласқан. 2024 жылғы бірлескен мәлімдемеде тараптар қазақстандық уранды Кореяға жеткізуді жалғастыру және оның көлемін арттыру мүмкіндігін қарастыруға келіскен еді. 

Риззат Тасымның пайымынша, алдағы уақытта ынтымақтастық ядролық отын айналымы, ғылыми зерттеулер, жабдық өндірісі, цифрлық басқару жүйелері, радиациялық қауіпсіздік және мамандар даярлау бағыттарын қамтуы мүмкін.

Сарапшы Қазақстан үшін мұндай серіктестіктің нәтижесі тек тартылған инвестиция көлемімен өлшенбеуі керек деп санайды. Оның пікірінше, елде технологияның, инженерлік білімнің, өндірістік базаның және білікті мамандардың қалыптасуы маңызды.

«Басты мақсат – толыққанды атом өнеркәсібінің ғылыми, инженерлік және өндірістік экожүйесін қалыптастыру. Қазақстанның атом технологияларын толық меңгерген мемлекетке өтуіне ықпал ету – қазақ-корей жан-жақты стратегиялық серіктестігінің ең нақты әрі маңызды нәтижелерінің бірі болмақ», – деп жазды Риззат Тасым.