Дөнер дауы: Германия Түркияның өз ұлттық тағамын патенттеуіне қарсы

Германия мен Түркия арасында дөнерге қатысты дау шықты. Түркия Еуроодақтың дөнерді испандардың серрано ветчинасы мен итальяндардың неополитан пиццасы секілді “кепілдендірілген дәстүрлі тағам” деп тіркеуін қалайды. Түркияның өтінімі қабылданса, “дөнер” атауын арнайы әдіспен әрі ішіндегі ет ерекшеліктерін сақтай отырып пісіргетінер ғана пайдалана алады. Германия бұған қарсы.

Түркия дөнердің қалай пісірілгенін қалайды?

Түркия сәуір айында дөнер кебабты «кепілдендірілген дәстүрлі тағам» мәртебесімен қорғауға өтініш берді.

Бұл "шыққан жері және өндірісі бойынша қорғалған атау" деген мәртебеден төмен болса да, кебаб өндірушілерге, олардың жеке рецептеріне, сондай-ақ тұтынушыларға әсер ете алады. Яғни дөнерді Түркия бекіткен стандартпен дайындамайтындар оны “дөнер” деп атай алмайды. 

Түркияның ұсынысы бойынша, дөнер сиыр, қой және тауық етінен жасалуы тиіс. Тартылған етке мүлде тыйым салынады. Ет кем дегенде 16 жастағы малдың еті болуы керек. Ет тек тік орналасқан істіктен кесілуі тиіс. Ет тілімінің қалыңдығы 3-5 мм-ден аспауы қажет. Етті кесетін пышақ пен маринадтауға арналған дәмдеуіштер де бекітіледі. 

Германия неге қарсы?

Германияға дөнерді Түркия иммигранттары әкелді. Түркияның өзінде дөнер тек қой етінен жасалатын әрі табақта берілетін. Алайда иммигранттар Берлинде дөнерді көше фастфудына лайықтап, тәрелкеде емес, лавашта ұсынатын болды. 

Жергілікті халық түріктердің ұлттық тағамын сүйіп жейтін болды. Берлинде орналасқан Еуропадағы түрік дөнерін өндірушілер қауымдастығының мәліметі бойынша, дөнер саудасы тек Германияда жыл сайын шамамен 2,3 миллиард еуро, ал Еуропа бойынша 3,5 миллиард еуро көлемінде табыс әкеледі. 

Әр үшінші германиялық айына кем дегенде бір дөнер жейді. Бірақ дөнер бағасы күннен күнге қымбаттап, қалтаға ауырлық салып жатыр. Әсіре солшыл Die Linke партиясы Германияның кейбір қаласында дөнер бағасы 4 еуродан 10 еуроға дейін өскенін айтып, Парламентті дөнер бағасын шектеуге шақырған. 

Германияда дөнердің түр-түрін жасайды. Вегетариандық дөнерлер де бар. Кей жерде тіпті шоколадты дөнерді десерт ретінде ұсынады.

Германия Түркия өтінімі қабылданса, үлкен бюрократиялық кедергілер туындап, бағасы өседі деп санайды. Германияның қонақ үйлер мен мейрамханалар қауымдастығының басшысы Ингрид Хартгес жергілікті БАҚ-қа Түркия өтінімі сәтті болса, жаңа ережелердің «гастрономиялық бизнес пен тұтынушылар үшін апатты салдары болады» дейді.

"Дөнер Германияның бір бөлшегіне айналды. Оны дайындау әдістерінің әртүрлілігі біздің елдің де әртүрлілігін көрсетеді. Біз мұны сақтауымыз керек. Германиядағы дөнерді сүйіп жейтіндердің мүддесі үшін біз дөнер кебабтың қазіргідей сақталуын қамтамасыз етуге міндеттенеміз», - делінген Германияның Азық-түлік және ауыл шаруашылығы федералдық министрлігінің мәлімдемесінде.

Енді екі ел ымыраға келуге алты ай уақыт бар, әйтпесе Еурокомиссия дауды шешуге мәжбүр болады.

Дереккөз: The Guardian, Euronews