"Әйелден мысықтың құқығы көп": Төрт мемлекет тәліптерді әйелдер құқығын бұзғаны үшін халықаралық сотқа бермек

Канада, Аустралия, Германия және Нидерланды тәліптерді гендерлік кемсітушілікке байланысты халықаралық сотқа бермек. Бұл тарихи қадам БҰҰ Бас ассамблеясында жарияланды, деп хабарлады The guardian.

Бастаманы қолдаушылар тәліптер сот билігін мойындамаса да, Халықаралық соттың шешімі басқа мемлекеттерге тәліптермен дипломатиялық қарым-қатынастарды қалыпқа келтіру әрекеттерінен бас тартуға әсер етуі мүмкін деп санайды. Халықаралық сотқа қатысушы елдер оның шешімдерін орындауға міндетті.

Қазақстан – БҰҰ-ның мүшесі. Бұл автоматты түрде Халықаралық Сот Статутына қатысуды білдіреді. Ақпан айында Қасым-Жомарт Тоқаев қазіргі Ауғанстанмен сауда-экономикалық байланыстарды нығайту қажет екеніне және қазіргі режим ұзақ мерзімді шындыққа айналғанын мойындай отырып, Қазақстан тәліптерді лаңкестік ұйымдар тізімінен алып тастағанын мәлімдеді.

Гаагадағы Халықаралық сотта бір елдің екінші елді гендерлік кемсітушілік үшін сотқа беруі алғаш рет орын алып отыр. Бұл іс 1979 жылы БҰҰ Бас ассамблеясы қабылдаған және 1981 жылы күшіне енген әйелдерге қатысты барлық кемсітушілік түрлерін жою туралы конвенция негізінде қарастырылуда. 2021 жылы Талибан елді басып алғанға дейін, Ауғанстан 2003 жылы бұл конвенцияны ратификациялаған болатын.

Бұл бастаманы үш әйел сыртқы істер министрі: Аустралиядан Пэнни Вонг, Германиядан Анналена Бербок, Канададан Мелани Жоли қолдап отыр. Сондай-ақ Нидерланды сыртқы істер министрі Каспар Вельдкамп та бұл қадамды қолдайды.

Ауғанстандағы соңғы қысым толқынында тәліптер әйелдерге көпшілік алдында сөйлеуге тыйым салды, бұл наразылық толқынын тудырды. Ауған әйелдері қарсылық ретінде интернетте ән шырқап, науқан бастап кетті.

"Әйелге қарағанда мысықтың құқығы көбірек. Мысық есік алдына шығып, күнге жылына алады. Тиінді баққа дейін қуалай алады. Ауғанстанда қыздар мен әйелдерге саябаққа кіруге тыйым салынған. Құстар Кабулде ән сала алады, бірақ қыздар ән сала алмайды", – деді актриса Мерил Стрип БҰҰ-ның қосымша іс-шарасында.

Өткен айда Талибан жаңа ережелер жариялап, әйелдер толықтай жабық киінбей көшеге шықпауға, көпшілік алдында ән айтпауға және дауыстарын көтермеуге тиіс екенін мәлімдеді.

Ауғанстанға Халықаралық сотта тыңдаулар басталғанға дейін жауап беру үшін алты ай уақыт беріледі. Сотқа бастамашы болған елдер әйелдерге қатысты кемсітушілікті тоқтату үшін Талибанмен келіссөздерге ашық. Бұл сотқа шағым түскенімен, сот басталмай тұрып мәселені дипломатиялық жолмен шешуге мүмкіндік бар деген сөз. Алайда келіссөздер нәтиже бермесе, елдер сот ісін жалғастырады.