Жұмыссыз қалғандарға берілетін төлем көлемі мен мерзімі қысқармақ

Қазақстанда 1 қазаннан бастап жұмысынан айырылған азаматтарға берілетін әлеуметтік төлем тәртібі өзгереді. Төлемнің ең ұзақ мерзімі алты айдан үш айға дейін қысқарып, ең жоғары мөлшеріне де шектеу қойылады. Бұл туралы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі хабарлады.

Жаңа тәртіп 2026 жылғы қазаннан бастап төлем алу құқығы пайда болатын азаматтарға қолданылады. Төлем мерзімі адамның әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысу ұзақтығына байланысты болады. Алты айдан бір жылға дейін жарна төлегендерге бір ай, бір жылдан екі жылға дейін қатысқандарға екі ай, ал екі жылдан астам қатысқандарға ең көбі үш ай төлем беріледі.

Төлемнің ең жоғары мөлшері де өзгереді. Ол жеті ең төменгі жалақының 45 пайызынан аспауға тиіс. Бұл шамамен айына 600 долларға тең. Қолданыстағы тәртіп бойынша жұмыссыз қалған адамға төленетін ең жоғары сома шамамен 800 долларға дейін жетеді.

Бұған дейін Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Асқарбек Ертаев жүйені қайта қарауға әлеуметтік төлем алуда анықталған күмәнді тәсілдер себеп болғанын айтқан. Оның сөзінше, кей жағдайда жұмыссыз ретінде тіркелген азаматтар айына 2 мың доллардан астам төлем алған.

Министрлік өзгерістердің мақсаты бюджет қаражатын үнемдеу емес, азаматтарды қайта жұмысқа орналастыру тетіктерін күшейту екенін мәлімдеді.

Жаңа тәртіп бойынша төлем алушы жұмыссыз деген ресми мәртебесін сақтауға тиіс. Егер мансап орталығы азаматқа үш қолайлы жұмыс орнын ұсынып, ол үшеуінен де бас тартса, есептен шығарылып, әлеуметтік төлем тоқтатылады. Жұмыс таңдағанда адамның мамандығы, біліктілігі, тәжірибесі, денсаулық жағдайы және жұмыс орнына қатынау мүмкіндігі ескерілуге тиіс.

Үш ай ішінде жұмыс табылмаса, төлем мерзімі ұзартылмайды. Оның орнына азаматқа шәкіртақы төленетін қайта даярлау курсы, қоғамдық жұмыс, жастар тәжірибесі, әлеуметтік жұмыс орны немесе кәсіп бастауға көмек ұсынылуы мүмкін.

Ұлттық статистика бюросының мәліметінше, 2026 жылдың екінші тоқсанында Қазақстанда шамамен 445 мың жұмыссыз болған. 1 тамыздағы жағдай бойынша жұмысынан айырылуына байланысты әлеуметтік төлемді 287 мыңнан астам адам алған.