Қазақстанда бизнесті қолдаудың жаңа кезеңі басталады: Кәсіпкерлерге қандай жеңілдіктер берілмек

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың «Жаңа тарихи кезеңдегі Қазақстанның өзекті міндеттері» атты Қазақстан халқына Жолдауын жүзеге асыру аясында Құрылтайда Экономикалық саясат, өнеркәсіп және энергетика комитетінің кеңейтілген отырысы өтті.

Комитет төрағасы Наталья Годунованың жетекшілігімен өткен жиында отандық шағын және орта кәсіпкерлікті (ШОБ) мемлекеттік қолдау мен одан әрі дамытудың тиімді тетіктері жан-жақты талқыланды.

Іс-шараға Парламент депутаттары, «Атамекен» ұлттық кәсіпкерлер палатасының, Ұлттық экономика, Қаржы, Өнеркәсіп және құрылыс, Сауда және интеграция министрліктерінің, сондай-ақ «Бәйтерек» ҰБХ, «Даму» қоры, «Самұрық-Қазына» АҚ өкілдері мен бизнес-қоғамдастық мүшелері қатысты.

Отырысты ашқан Наталья Годунова Президенттің кәсіпкерлікті өркендетуді ұлттық экономиканы әртараптандыру мен халықтың әл-ауқатын арттырудың басты шарты ретінде айқындағанын атап өтті. Жиынның басты мақсаты – қолданыстағы қолдау шараларының тиімділігін бағалау және саладағы жүйелі кедергілерді жоюдың нақты жолдарын белгілеу.

Өз кезегінде Құрылтай Төрағасының орынбасары Дания Еспаева ШОБ-тың ел экономикасындағы стратегиялық маңызына тоқталды. Бүгінгі таңда шағын және орта бизнестің жалпы ішкі өнімдегі (ЖІӨ) үлесі 40 пайызға жетсе, негізгі капиталға салынған инвестициялар көлеміндегі үлесі 70 пайызға жуықтаған.

Дания Еспаева сауда саласында шоғырланған шағын бизнесті өңдеуші секторға бағыттау, Орта бизнесті дамытудың кешенді жоспарын әзірлеу, сондай-ақ мемлекеттік және квазимемлекеттік сатып алуларға кәсіпкерлердің қатысуын кеңейту қажеттігін айтты. Оған қоса, 2027 жылдың басынан бастап микро және шағын бизнесті тексеруге үш жылдық мораторий енгізу мәселесі сараланып жатқанын жеткізді. Мемлекеттік қолдау тетіктерін реформалау арқылы қаржылық модельден бизнесті маркетплейстермен, банктермен және логистикалық операторлармен интеграциялайтын кешенді модельге көшу жоспарланған.

Отырыста Құрылтай депутаты Мұратбек Мұхамбедиев ШОБ-ты мемлекеттік қолдау шараларының іске асырылуына парламенттік бақылау жүргізілетінін хабарлады.

«Атамекен» ҰКП Басқарма төрағасының орынбасары Аслан Калиғазин кәсіпкерлер тап болатын «өсім тосқауылы» проблемасын көтерді. Инфляция мен шикізат бағасының өсуіне байланысты шағын кәсіпорындардың кірісі номиналды түрде артып, олар автоматты түрде орта бизнес санатына өтеді. Нәтижесінде компаниялар шағын бизнеске арналған мемлекеттік преференциялардан айырылып, өндірісті кеңейтуге ынтасы азаяды. Жағдайды несие мөлшерлемелерінің жоғарылығы (26%-ға дейін) мен реттеушілік қысым одан әрі күрделендіре түсуде.

Осыған байланысты «Атамекен» ҰКП «шағын – орта» өтпелі қолдау пакетін енгізуді, мемлекеттік сатып алулардағы төлем мерзімін 15 күнге дейін қысқартуды және инвестициялық қарыздарды субсидиялау мерзімін ұзартуды ұсынды.

Ұлттық экономика вице-министрі Ерлан Сағынаев Үкімет әзірлеп жатқан Кешенді жоспардың төрт негізгі бағытын таныстырды:

1. Шағын бизнестің орта бизнеске өтуін ынталандыру;

2. Ұзақ мерзімді қаржыландыруға қол жеткізу: «Өрлеу» бағдарламасы бойынша кемінде 7 жылға қарыз беру және облигациялар нарығына шығу мүмкіндіктерін кеңейту;

3. Технологиялық жаңарту: Жабдықтардың жеңілдетілген лизингі, өндірушілерге ҚҚС-ты жедел қайтару және еңбек өнімділігін арттыру;

4. Өнімді тұрақты өткізу: «Самұрық-Қазына» АҚ және ірі жер қойнауын пайдаланушылармен 3-5 жылға созылатын ұзақ мерзімді келісімшарттар жасасу, ШОБ үшін сатып алу квоталарын резервтеу және төлем мерзімін 30 күннен асырмау.

Вице-министрдің айтуынша, басты меже – орта бизнестің ЖІӨ-дегі үлесін кезең-кезеңімен 7 пайыздық көрсеткіштен 20 пайызға дейін арттыру.

Талқылау барысында Өнеркәсіп және құрылыс вице-министрі Иран Шархан, Сауда және интеграция бірінші вице-министрі Айжан Бижанова, Қаржы вице-министрі Дәурен Кеңбейіл және «Shaurma Food» компаниялар тобының жетекшісі Дмитрий Инютин бастаған бизнес өкілдері ұсыныстарын білдірді.