Түрмедегілерді тамақтандыруға қосымша 8,7 млрд теңге қажет – депутат

Мәжіліс депутаты Абзал Құспан Премьер-Министр Олжас Бектеновке депутаттық сауал жолдап, елдегі түзеу мекемелеріндегі ахуалдың өте ауыр екенін мәлімдеді. Оның айтуынша, Қылмыстық-атқару жүйесіне (ҚАЖ) жеткілікті қаржы бөлінбей отыр. Салдарынан саладағы негізгі міндеттер орындалмай қалып жатыр.

Құспан келтірген дерек бойынша, 2025 жылға ІІМ ҚАЖ комитеті 151,4 млрд теңге сұрағанымен, тек 88,3 млрд теңге ғана мақұлданған. Қаржылық дефицит 42% немесе 63 млрд теңге болды. Әсіресе, сотталғандарды азық-түлікпен, киім-кешекпен және коммуналдық қызметтермен қамтамасыз ету бағытында қиындықтар бар. Сонымен қатар тұтқындар санының өсуі мен тарифтердің қымбаттауы жағдайды ушықтырып отыр.

Депутат 14,1 млрд теңге көлемінде қосымша қаржы бөлуді шұғыл түрде қарастыруды ұсынды. Оның ішінде:

• 8,7 млрд теңге – тамақтандыруға;

• 3,4 млрд теңге – коммуналдық қызметтерге;

• 2 млрд теңге – киім-кешек пен төсек-жабдықтарға қажет.

Абзал Құспан шетелдік сотталғандарды елдеріне қайтару жұмысының баяу жүріп жатқанын да сынға алды: жыл басынан бері 1 000-нан астам адамның тек 45-і ғана қайтарылған. Ол бұл бағытта халықаралық ынтымақтастықты жандандыруды ұсынды.

Сондай-ақ депутат соттар тарапынан гуманитарлық нормалардың жеткіліксіз қолданылып отырғанын атап өтті. 2024 жылы келіп түскен 12 445 өтініштің тек 37%-ы ғана қанағаттандырылған. Ол залалды өтеген және тәртіп бұзбаған сотталғандарға қатысты шартты түрде мерзімінен бұрын босату және жаза түрін ауыстыру нормаларын кеңінен қолдануға шақырды.

Кәмелетке толмаған балалары бар әйелдерге қатысты жаза мерзімін ізгілендіру мәселесін де көтерген Құспан 2020 жылдан бері бұл санаттағы 83 өтініштің тек 11-і ғана қанағаттандырылғанын мәлімдеді.

Сауалда түрмелердің инфрақұрылымының тозығы жеткені де айтылды. Елдегі түзеу мекемелерінің 75%-ы өткен ғасырдың 30–70 жылдары, кейбірі тіпті патшалық Ресей заманында салынған. Депутат барақ үлгісіндегі мекемелерді заманауи камералық жүйемен алмастыру қажеттігін атап өтті.

Депутаттың пікірінше, бұл мәселелер Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың құқық қорғау органдарының кеңейтілген алқасында көтерген тапсырмаларымен толық үндеседі. Осыған байланысты ол Үкімет басшысынан нақты шаралар қабылдауды сұрады.