Халық билікке масыл боп алған ба?

Жақында Президент Қасым-Жомарт Тоқаев әлеуметтік көмек көрсету жүйесін сынға алып, қоғамда масылдық психологияға жол бердік деп айтқан болатын. Ол осыған дейін де 2021 жылы Қазақстан халқына Жолдауында "қоғамда әлеуметтік масылдық үрдісі белең алып жатқанын" баса айтқан болатын. 

Ұлттық статистика бюросының деректеріне сәйкес, өткен жылдың қорытындысы бойынша 500 мыңнан астам қазақстандық атаулы әлеуметтік көмек алған. 2023 жылдың ІІ тоқсанында табысы ең төменгі күнкөріс деңгейінен төмен халықтың үлесі 1 млн-нан астам, яғни кедейшілік шегінде  5,1 пайыз халық өмір сүріп жатыр деген сөз. 

Экономист Сапарбай Жобаев халықтың үкімет жәрдеміне үйреніп қалғанына биліктің өзі кінәлі деп санайды. 

"Біздің халық үкіметтің жәрдеміне үйреніп қалған. Бұл Кеңес дәуірінен басталған дүние. Одан кейін биліктегілер әрбір сөзінде "халық үшін" деп айта береді, содан халық "бізге үкімет бәрін даярлап беруі керек екен" деп ойлайды. 2019 жылы несие төлеу мерзімін кешіктіріп жүрген азаматтарға 300 мың теңгеден несие бердік. Бұл дұрыс болмады, оған экономистер мен қаржыгерлер қарсы еді. Мәселен, біреуі несиесін төлеп жүреді, төлемеген екінші адамның несиесі кешірілді. Төлеген адамда "енді несиені төлемесем болады екен" деген ой пайда болды. Екіншіден, 2021 жылы зейнетақы қорынан 3,5 трлн теңге көбірек ақшасы барларға тұрғын үй жағдайын жақсартуға, денсаулығына деп берілді. Бұл дәулетті азаматтарды қолдап, қуаттайтын бір масылдық болды", - дейді сарапшы inbusiness-ке берген сұхбатында. 

Ол баспана кезегіне тек мұқтаж адамдарды ғана қалдыру керек екенін айтады. 

"2000 жылдарда Ұлттық қорымызда ақша пайда болды. Сол кезде баспана кезегіне жетімдер, көпбалалы аналар, қандастар ғана емес, әкімшілікте істейтіндер мен бюджеттен қаржыландырылатындар да қойылды. Бұл әлеуметтік бағдарламалардың маңызын жоғалтты. Әкімдіктегілер немесе министрліктер сияқты бюджеттен қаржыландырылатындар бізде қайта ең дәулетті адамдар. Осылайша, өзін-өзі қамтамасыз етіп отырғандар сыртта қалады да, министрліктерде, әкімдіктерде, квазимемлекеттік кәсіпорындарда істейтіндерге жәрдем береді. Бұл, әрине, дұрыс емес. Қазір 600 мыңнан астам адам кезекте тұр. Солардың ішінде тек мұқтаж адамдарды ғана кезекте қалдыру керек еді" , - деп жалғастырды ол.