"Қайрат" Реалды састырған "Олимпиакостан" ұпай ала ала ма?

9 желтоқсанда "Астана Арена" стадионында UEFA Чемпиондар Лигасының алтыншы туры аясында Алматының «Қайрат» футбол клубы мен Грекияның атақты «Олимпиакос» командасы кездескелі отыр. Бұл еуропалық турнирлерде тәжірибесі мүлде алшақ екі ұжымның арасындағы ерекше ойын болмақ. Бір жақта – құрлықтық додаларда тұңғыш қадамдарын жасап жатқан қазақ клубы, екінші жақта – Еуропада талай шыңдарды бағындырған, 2023-2024 жылы Конференция лигасын жеңіп алған Грекия алпауыты.

Реалды састырған "Олимпиакос", Дастан Сәтпаевсыз қалған "Қайрат"

«Қайрат» та, «Олимпиакос» та өз елдерінде чемпион атанған клубтар, дегенмен олардың жалпы деңгейін тарихи жетістіктер мен мүмкіндіктер тұрғысынан салыстырсақ, айырмашылық айқын көрінеді. «Олимпиакос» – дәстүрі бай, бюджеттік мүмкіндігі зор, құрамы тәжірибелі ойыншыларға толы, Еуропада танымал команда. Пирей клубының ел біріншілігіндегі 48 чемпиондығы мен ондаған өзге титулдары оның деңгейін айғақтаса, «Қайрат» тәуелсіз Қазақстан тарихында 5-ақ рет чемпион атанған (соның екеуі соңғы екі жылда). Бұл көрсеткіштер «Қайраттың» ел футболында кейінгі жылдары ғана қайта өрлеу кезеңін бастан өткеріп жатқанын аңғартады.

Халықаралық рейтингте де екі команданың орны бөлек: «Олимпиакос» UEFA-ның клубтық рейтингінде үздік 40 команданың қатарында тұрса, «Қайрат» шамамен 250-орындар төңірегінде орналасқан. 

Айырмашылық тек тәжірибеде ғана емес, құрамдардың жалпы құнында да көрініс тапқан: «Олимпиакостың» сұрыпталған құрамы «Қайраттан» шамамен сегіз есе қымбат. Ал бұл матчтың басты жұлдызы болуға үміткер, 18 жастағы вундеркинд Христос Музакитистің нарықтық бағасы – 15 млн еуро. Бұл – «Қайраттың» бюджетінен де көп. Ол «Реалға» қарсы матчта ойынның дирижері ретінде көзге түсіп, командасын үш гол соғуға жетелеген.

Дегенмен Пирей ұжымында жағдай мінсіз емес. "Реалмен" өткен матчтан кейін Чикиньо мен Даниэл Поденсе жарақат алып қалды, бұл екі ойыншының болмауы қонақтардың креативіне үлкен соққы.

Ал «Қайратқа» келсек, команданың шабуылдағы лидері Дастан Сатпаев дисквалификацияға байланысты алаңға шыға алмайды. Сондықтан алматылық клубқа жаңа идеялар ауадай қажет. Сарапшылар да, жанкүйерлер де бір ауыздан атап отырған нұсқа – 18 жастағы академия түлегі Азамат Тұяқбаевты негізгі құрамға шығару. Ол былтыр UEFA жасөспірімдер лигасында гол соққан, ал жылдамдығы мен дриблингі «Олимпиакостың» қорғанысын әбден әбігерге салуы мүмкін.

Сонымен қатар «Қайраттың» тағы бір басты қаруы – Жоржиньо мен Громыко арқылы жасалатын қарымта шабуылдар. Жанкүйерлер сондай-ақ соңғы ойындарда қарсыластарын мазалаған Зарияға да мүмкіндік беруді талап етіп отыр.

Жасанды алаң, ұзақ сапар және суық климат – «Қайраттың» одақтастары

Алда болатын матч екі команда үшін де маңызға ие, бірақ маңыздылығының сипаты әртүрлі. Матч Астанадағы «Астана Арена» стадионында өтеді. Бастапқыда ойын Алматыда жоспарланғанымен, желтоқсан айындағы ауа райының қолайсыздығына байланысты «Қайрат» оны жылы, жабық шатырлы «Астана Аренада» өткізуге UEFA-дан рұқсат алды. Астана стадионы «Олимпиакосқа» жат емес: 2016 жылы дәл осы алаңда гректер жергілікті «Астана» клубымен тең түсіп (1:1) кеткен еді. Демек, грек командасын суық ауа райы мен жасанды жабындыдағы ойын күтіп тұр.

Алматылық клуб Чемпиондар Лигасы топтық раундында алғаш рет өз алаңында (атап айтқанда, өз елінде) жеңіске жетуге тырысады. Топтық кезеңде бұған дейін «Қайрат» небәрі бір ұпай еншілеген (Кипрдің «Пафосымен» тең түскен), ендігі меже – алғашқы жеңісіне қол жеткізу. Оның үстіне, әр жеңіске UEFA қомақты қаржылай бонус та береді (бір ғана жеңіске ~2,1 млн еуро, тең ойынға ~700 мың еуро сыйақы тағайындалған). Бұл қаржы – клуб дамуы үшін маңызды ресурс.

Ал «Олимпиакос» үшін бұл ойын жауапкершілігі мол сынақ болмақ. Грек чемпионы топтық кезеңдегі мықтылар қатарына ену үшін мұндай қарсыластардан ұпай жоғалтпауы тиіс. Әдетте «Олимпиакос» деңгейіндегі командалар рейтингі төмен ұжымдарды міндетті түрде ұтуы керек деген көзқарас бар. Демек, Пирей клубы Астанаға тек жеңіс үшін келеді. Турнир жағдайына қарасақ, «Олимпиакос» плей-офф кезеңіне немесе кем дегенде Еуропа Лигасының жолдамасына үміткер болу үшін сырт алаңда «Қайратты» жеңуге ұмтылады. Қарсыласы рейтингі бойынша әлдеқайда төмен болғанымен, ұзақ сапар, ауа райының суықтығы және жергілікті жанкүйерлердің қолдауы грек клубы үшін айтарлықтай қиындықтар туғызуы мүмкін. Мұндай факторлар талай фаворитті бұрын да тығырыққа тіреген (мысалы, 2015 жылы Чемпиондар Лигасында Мадридтің «Атлетикосы» Астанада 0:0 есебімен тең тарқасқанын еске түсірейік). Сондықтан «Олимпиакос» ойыншылары барынша жинақы болып, қарсыласына менсінбеушілік танытпауы тиіс.

Қорыта айтқанда, «Қайрат» – «Олимпиакос» матчы маңыздылығы көп қырлы оқиға болғалы тұр. Тарихи тұрғыда ол қазақ футболының жаңа белесін көрсетсе, «Олимпиакос» үшін тағы бір сынақ болмақ. Турнирлік тұрғыда «Қайрат» үшін бедел матчы, «Олимпиакос» үшін жауапты матч. Сондықтан ойын қызықты әрі күтпеген нәтижелерге толы болады деп сенеміз.