Экран алдындағы өмір: шекара қайда?

Қазіргі таңда балалар мен ересектердің күнделікті өмірінде экранның алатын орны артып келеді. Осыған байланысты QRnews тілшісі педагогика және психология ғылымдарының магистрі, отбасы және бала тәрбиесі саласының кеңесшісі, сонымен қатар “Балаңызды гаджеттен қорғаңыз” кітабының авторы Қазим Мұстахимұлымен сұхбат жүргізді. Ол экранға тәуелділіктің адам психологиясы мен денсаулығына әсері жайлы айтып берді.

Қазим Мұстахимұлының айтуынша, ересектердегі экранға тәуелділік – номофобия деп аталатын психологиялық күймен сипатталады. Бұл термин адамның смартфонсыз қалған кездегі күйзелісін білдіреді. Номофобия белгілерінің қатарында: қуаттағышты үнемі қасында алып жүру, телефонсыз өзін жайсыз сезіну, ашушаң болу, өзін ұстай алмау, уақыттың қадірін білмей сағаттап телефон шұқылау сияқты әдеттер бар.

Ал балаларда бұл жағдай цифрлық аутизм деп аталады. Цифрлық аутизм – баланың гаджеттерге тәуелділігі салдарынан шынайы әлеммен байланыс орнатуы қиындай түсетін психологиялық мәселе.

Маманның айтуынша, экран алдында өткізілетін уақыт үш деңгейге бөлінеді:

5–5,5 сағат – қалыпты деңгей;

6,5–7,5 сағат – сары деңгей, яғни тәуелділікке жақындау кезеңі;

8 сағат және одан көп – қызыл деңгей, яғни қауіпті жағдай.

Қазақстан бұл көрсеткіш бойынша әлемде орта деңгейдегі елдердің қатарында. Ең жоғары көрсеткіш Оңтүстік Африкада тіркелген – бұл елдің тұрғындары күніне орта есеппен 9 сағат экран алдында отырады. Ал ең төменгі көрсеткіш Жапонияға тиесілі – жапондар күніне тек 1,5 сағат қана телефон қолданады.

Қазим Мұстахимұлы экран алдында уақытты шектеудің маңызды екенін атап өтті. Оның айтуынша, экранды аз қолдану адамның есте сақтау қабілетін жақсартып, ұйқының сапасын арттырады, шешім қабылдау қабілетін дамытады және адамдар арасындағы қарым-қатынасты жақсартуға көмектеседі.

Толық сұхбатты мына сілтемеге өтіп, көре аласыз.