Елімізде тағы бір жолбарыс еркіндікке жіберілді: Амур есімді жыртқыш енді өз бетінше аң аулайды

Қазақстан даласында 70 жылдан астам уақыт бойы мүлдем кездеспеген жойқын жыртқыштар табиғи ортаға қайта оралды. 31 қазанда «Іле-Балқаш» табиғи резерватында Амур есімді жолбарыс тордан ашық табиғатқа босатылды. Ол енді өз бетінше аң аулап, резерват аумағын мекендейтін болады.

Бостандыққа жіберілмес бұрын Амур арнайы қоршауда мамандардың жіті бақылауында болды. Ол барлық ветеринарлық тексерулерден өтіп, адамның көмегінсіз азық таба алатынын және жабайы табиғатта өмір сүруге толық дайын екенін дәлелдеді. Жыртқыштың қайда жүргенін үнемі қадағалап отыру үшін мойнына арнайы қарғыбау тағылды.

«Әрбір жолбарысты табиғатқа жіберу - үлкен жауапкершілік. Жануардың жабайы ортада өз бетінше өмір сүруге дайын екеніне толық көз жеткізуіміз керек. Сондықтан бұл шешім оның денсаулығы, мінез-құлқы мен аң аулау дағдылары мұқият бағаланғаннан кейін ғана қабылданды. Дегенмен біздің жұмысымыз мұнымен аяқталмайды. Мамандар жолбарыстардың қозғалысын, жаңа ортаға бейімделуін бақылауды одан әрі де жалғастыра береді», - деді Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитетінің төрағасы Данияр Тұрғамбаев.

Амур - Қазақстанда еркіндікке жіберілген екінші жолбарыс. Бұған дейін, 31 шілдеде, Үміт есімді ұрғашы жолбарыс табиғи ортаға босатылған болатын. Қазіргі уақытта ол жаңа аумақты сәтті игеріп, өз бетінше аң аулап жүр. Ал қалған екі жолбарыс күшігі әлі де мамандардың қарауында. Олар өсіп, өздігінен күн көре алатын жасқа жеткенде ғана табиғатқа жіберіледі.

Бұрын Іле өзенінің алқабы мен Оңтүстік Балқаш маңында мекендеген Тұран жолбарыстары өткен ғасырдың ортасында толығымен жойылып кеткен еді. Бұған тоғай ормандарының оталуы, азық қорының азаюы және заңсыз аңшылық (браконьерлік) себеп болды.

Жыртқыштардың мекенін қалпына келтіру жұмыстары көп жыл бұрын басталды. 2018 жылы «Іле-Балқаш» резерваты құрылып, ормандарды қайта өркендету және жолбарыстар аулайтын жануарлардың санын көбейту қолға алынды. Мәселен, осы жылдың қыркүйек айында «Алтын-Эмел» ұлттық паркінен резерватқа 30 құлан көшірілді.

Ал 2026 жылдың мамыр айында Ресейдің Хабаровск өлкесінен Қазақстанға төрт амур жолбарысы - екі ересек және екі күшік әкелінді. Бағдарлама үшін генетикалық жағынан жойылып кеткен Тұран жолбарысына ең жақын амур жолбарыстары таңдап алынды. Болашақта ғалымдар Балқаш өңірінде адамның араласуынсыз-ақ өздігінен көбейе алатын жолбарыстар өсімін қалыптастыруды жоспарлап отыр.