Бектенов: Қазақстанда өндірілетін тауарды шетелден сатып алу - мемлекет мүддесіне қайшы

Редакция
17 қараша 2026, 13:20
Бектенов: Қазақстанда өндірілетін тауарды шетелден сатып алу - мемлекет мүддесіне қайшы Сурет авторы: Informburo.kz

Үкімет отандық зауыттар мен фабрикаларды тұрақты өткізу нарығымен қамтамасыз етуі тиіс. Премьер-министр Олжас Бектенов сатып алулар кезінде қазақстандық өндірушілерге басымдық беріп, бюджет қаражатын отандық өндірісті қолдауға бағыттауға шақырды.

Үкімет басшысы жыл соңына дейін елімізде жалпы құны шамамен 1,7 трлн теңге болатын 200-ге жуық жаңа өнеркәсіптік кәсіпорынды іске қосу жоспарланып отырғанын атап өтті. Оның айтуынша, мемлекет отандық кәсіпорындарға тұрақты сұраныс, қаржыландыруға қолжетімділік және тең бәсекелестік жағдайларын жасауы керек.

Өз кезегінде Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі заңнамаға арнайы түзетулер әзірлеп жатқанын жеткізді. Бұл өзгерістер қазақстандық тауар өндірушілердің сатып алуларға қатысу мүмкіндігін кеңейтіп, баламасы ел ішінде шығарылатын шетелдік өнімдердің нарыққа кіруін шектеуге бағытталған.

Жыл басынан бері елімізде қазақстандық тауар өндірушілердің тізілімі жұмыс істеп келеді. Соның көмегімен 70 мыңнан астам тауар түрін шығаратын 2700-ге жуық компания өз қызметін растаған. Алайда қазіргі таңда бұл тетікті қолдану мен сатып алуларда бірқатар өзекті мәселелер сақталып отыр:

  • Тоғыз айдың қорытындысы бойынша жасалған келісімшарттар көлемі өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 8%-ға төмендеген;

  • Кәсіпорындар отандық өндіруші мәртебесін растау рәсімдерінің тым ұзаққа созылатынына шағымдануда;

  • Қатты пайдалы қазбалар саласындағы жер қойнауын пайдаланушылардың қазақстандық тауарларды сатып алу үлесі небәрі 17%-ды құрайды.

Үкімет басшысы аталған олқылықтарды жедел жоюды тапсырды.

Бүгінде отандық кәсіпорындар негізгі құрылыс материалдарына деген ішкі сұраныстың шамамен 73%-ын жауып отыр. Олжас Бектенов «Халықтық құрылыс» бағдарламасын іске асыру үшін қандай материалдар мен жабдықтар жетіспейтінін алдын ала анықтауды жүктеді. Сондай-ақ «Бәйтерек» холдингінің қаржы құралдарын пайдалана отырып, кәсіпорындарға ұзақ мерзімді өткізуге кепілдік беретін офтейк-келісімшарттарды кеңінен қолдануды ұсынды.

Бұдан бөлек, Премьер-министр импортты алмастыру, соның ішінде халықаралық брендтердің ауыр жүк техникасын локализациялау мәселесіне ерекше тоқталды. Қазір елімізде HOWO, SITRAK және Scania тартқыштарын шығару жолға қойылған. Жыл соңына дейін Алматыда Volvo тартқыштарын өндіруді бастау жоспарлануда, сондай-ақ Mercedes компаниясымен келіссөздер жүргізіліп жатыр.

«Қарапайым тілмен айтсақ, бюджет қаражаты қазақстандық компанияларға бағытталуы керек, ал олардың есебінен сатып алынатын тауарлар мен материалдар отандық өндірістен болуы тиіс. Бұл - бәріміз ұстануға тиіс өте қарапайым қағида. Егер тауар Қазақстанда өндірілсе, оны отандық өндірушілерден алудың орнына шетелден сатып алу мемлекет мүддесіне қайшы келеді», - деп мәлімдеді Олжас Бектенов.

Бұл бағыттағы жұмыстарды бақылау және үйлестіру Премьер-министрдің орынбасары Нұрлыбек Нәлібаевқа жүктелді.

  • Қаржы министрлігі және «Атамекен» ҰКП-мен бірлесіп, жыл соңына дейін сатып алулардағы кедергілерді жою және отандық кәсіпорындармен жасалатын шарттар көлемін арттыру;

  • Өнеркәсіп министрлігіне кәсіпорындардың өтініштерін ескере отырып, отандық тауар өндірушілер тізілімін қысқа мерзімде пысықтау;

  • Өнеркәсіп және энергетика министрліктеріне жер қойнауын пайдаланушылармен бірлесіп, қазақстандық кәсіпорындардан сатып алынатын тауарлар тізбесі мен көлемін айқындау;

  • Жыл соңына дейін 2027 жылға арналған импорт алмастыратын өнімдер бойынша ұзақ мерзімді шарттар мен офтейк-келісімшарттар жасасу жоспарын бекіту;

  • Өнеркәсіп және Жасанды интеллект министрліктеріне 3 ай ішінде отандық өндірушілер тізіліміне енгізу рәсімін мемлекеттік қызмет форматына көшіру;

  • Көлік министрлігіне халықаралық тасымалдар үшін отандық жүк көліктері мен ершікті тартқыштарға сұранысты ынталандыру шараларын қабылдау.

Соңғы жаңалықтар