Жеті миллион баланың тағдыры таразыға түсті: Құрылтайдың алғашқы Үкімет сағатында қандай мәселелер көтерілді?

Редакция
16 қараша 2026, 10:29
Жеті миллион баланың тағдыры таразыға түсті: Құрылтайдың алғашқы Үкімет сағатында қандай мәселелер көтерілді? Сурет авторы: Gov

Бүгін Қазақстан Республикасының Құрылтайында «Қазақстан балалары» тұжырымдамасының іске асырылу барысына арналған алғашқы Үкімет сағаты өтті. Жиында еліміздегі 7 миллионға жуық баланың құқықтары мен қауіпсіздігін қамтамасыз ету мәселелері кеңінен талқыланды. Бүгінгі таңда бұл көрсеткіш ел халқының үштен бірін құрайды.

Мемлекет басшысының тапсырмасымен балалардың әл-ауқатын жақсарту бағытында ауқымды реформалар жүргізіліп жатыр. Атап айтқанда, «Ұлттық қор – балаларға» бағдарламасы іске қосылып, «Келешек» жүйесі енгізілді, бес жылда мыңнан астам мектеп салынып, 54 оңалту орталығы ашылды. Сонымен қатар балалардың қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған 11 заң қабылданып, «111» бірыңғай байланыс орталығы мен мектептердегі «Балажан» платформасы сияқты цифрлық құралдар іске қосылды. Бұл механизмдер соңғы 3 жылда қиын жағдайдағы 300 мыңнан астам балаға уақтылы көмек көрсетуге мүмкіндік берді.

Жасанды интеллект көмегімен әзірленген жаңа заң жобасы

Жиында «Қазақстан балалары» тұжырымдамасының 158 тармақтан тұратын жоспары қаралғаны атап өтілді. Осы міндеттерді орындау мақсатында Құрылтай депутаттары үш заң жобасын дайындаған.

Солардың бірі – елімізде алғаш рет AI Құрылтай платформасында жасанды интеллект көмегімен әзірленген «Цифрлық және ақпараттық қауіпсіздік туралы» жаңа заң жобасы. Бұл жүйе 800 мыңнан астам нормативтік-құқықтық актіні талдай отырып, мынадай маңызды шараларды ұсынды:

  • Цифромизация және онлайн-ойындар: Барлық цифрлық өнімдер мен онлайн-ойындарға қауіп-қатерлерін сипаттайтын міндетті маркировка қою талабы енгізіледі. Уәкілетті орган қауіпті өнімдерді бұғаттауға немесе жоюға құқылы.

  • Маркетплейстер: Кәмелетке толмағандар мен электрондық сауда алаңдарының өзара іс-қимылы қатаң реттеледі.

  • Ата-ана бақылауы: Барлық цифрлық платформаларда «ата-ана бақылауы» функциясын енгізу міндеттеледі. Маркировкадан өтпеген қосымшалар мен ойындарға балалардың қолжетімділігі шектеледі.

  • Балалардың ID карталары: Баланың жеке басын дәл анықтау үшін фотосуреті бар балалардың ID карталарын енгізудің халықаралық тәжірибесі қолданыла бастайды.

Бұл заң жобасы депутаттар мен сарапшылардың тексеруінен кейін үкіметтің қорытындысына жіберіледі.

Депутаттар білім беру саласындағы бірқатар жүйелі мәселелерге де тоқталды. Атап айтқанда, инклюзияға қатысты бұйрық жобасына ұсыныстар беріліп, кабинеттерді ашу шарттары, педагог-ассистенттердің міндеттері мен педагогтерді оқыту мәселелері бекітілді. Бұл бастама 200 мыңнан астам баланың мүддесін қорғайды.

Сонымен қатар еліміздегі 40 кешкі мектептің жұмысына қатысты алаңдаушылық айтылды. Тексеру барысында кейбір ата-аналардың талабымен немесе мектептердің «жұмыс істеу қиын» деген сылтауымен балалардың кешкі мектепке ауыстырылған жағдайлары анықталған. Мәселен, тоғыз айдың өзінде кешкі мектептерге 941 бала ауыстырылған. Осыған байланысты бұл үдерісті реттейтін бұйрықты қабылдауды жеделдету қажеттігі Оқу-ағарту министрлігінің назарына жеткізілді.

Жиынға Оқу-ағарту министрі, денсаулық сақтау, еңбек және халықты әлеуметтік қорғау, ғылым және жоғары білім, ішкі істер, жасанды интеллект және цифрлық даму салаларының вице-министрлері, сондай-ақ өңірлік бала құқықтары жөніндегі уәкілдер мен әкім орынбасарлары қатысты.

Соңғы жаңалықтар