«Z ұрпағы» көтерілісінен кейінгі алғашқы сайлау: Бангладеш авторитаризмнен бас тартуда

Бангладеш Халық Республикасында бейсенбі күні парламенттік сайлау және саяси реформалар жөніндегі жалпыхалықтық референдум аяқталды. Бұл – авторитарлық басқару жүйесін орнатқан премьер-министр Шейх Хасина биліктен тайдырылғаннан кейінгі алғашқы еркін дауыс беру науқаны.

2024 жылғы «Z ұрпағы» бастаған жаппай халықтық толқулардан кейін өткен бұл сайлау ел тарихындағы ең бәсекелі науқан ретінде тіркелді. Оған 50-ге жуық партия мен 2000-нан астам кандидат қатысты.

Негізгі саяси тартыс келесі коалициялар арасында өтті:

• Бангладеш ұлттық партиясы (BNP): Тарик Рахман бастаған коалиция (алдын ала болжамдар бойынша көш бастап тұр);
• Ислам одағы («Джамаат-и-Ислами»): Шафикур Рахман басқаратын саяси күш.

Айта кететін жайт, бұрынғы билеуші партия – «Авами Лига» өткен жылдың мамыр айынан бастап қызметіне тыйым салынғандықтан, бұл сайлауға қатысқан жоқ.

Парламент сайлауымен қатар, 175 миллион халқы бар елдің азаматтары мемлекеттік жүйені түбегейлі өзгертуге бағытталған реформаларға дауыс берді. Жаңа саяси реформалар пакетіне мынадай маңызды өзгерістер енгізілмек:

• Премьер-министр өкілеттігін шектеу: Бір тұлғаның бұл лауазымды екі мерзімнен артық иеленуіне тыйым салу;
• Сот жүйесінің тәуелсіздігі: Атқарушы биліктен сот билігін толық оқшаулау;
• Бейтарап үкімет: Сайлау кезеңінде әділдікті қамтамасыз ету үшін бейтарап уақытша үкімет тағайындау;
• Қос палаталы парламент: Заң шығарушы органның жоғарғы палатасын құру.

Дауыстарды санау процесі жалғасуда. Дакка мен басқа да ірі аймақтардан алынған алдын ала мәліметтер бойынша, Бангладеш ұлттық партиясы (BNP) айтарлықтай басымдыққа ие. Халықаралық сарапшылар бұл сайлауды Бангладештегі демократиялық институттардың қайта жаңғыруы және жастардың саяси белсенділігінің жеңісі деп бағалауда.