Қырғызстанда Садыр Жапаровтың президенттік мерзімі төңірегінде пікірталас күшейді

Қырғызстанда президент Садыр Жапаровтың өкілет мерзіміне қатысты даулы пікірталас өршіді. Таласқа Жапаров билікке келгеннен кейін ел Конституциясының өзгеруі себеп болып отыр. Саясаткерлер мен заңгерлер қазіргі президенттің алғашқы мерзімі аяқталды ма, әлде ол тағы бір жылға созыла ма және Жапаров келесі президент сайлауына қатыса ала ма деген сұрақта ортақ тұжырымға келе алмай отыр. Бұл жөнінде Азаттық радиосы жазды.

Садыр Жапаров 2021 жылғы қаңтарда, бұрынғы Конституция күшінде тұрған кезде, Қырғызстан президенті болып сайланған. Ол кезде Конституция бойынша мемлекет басшысы алты жылға бір ғана мерзімге сайланатын. Алайда сол жылдың мамыр айында жаңа Конституция қабылданып, президенттік басқару жүйесі өзгерді. Жаңа редакцияға сәйкес, бір адам бес жылдан екі мерзімге дейін президент бола алады.

Заңгер Нұрбек Токтакуновтың пікірінше, егер жаңа Конституция қабылданғаннан кейін Жапаров қайтадан сайлауға түссе, құқықтық қайшылық туындамас еді. Алайда қазір президент қайта сайланбағандықтан, ол бұрынғы Конституцияға сәйкес тек бір алты жылдық мерзіммен шектелуі тиіс.

Ал бұл уәжбен келіспейтіндер де бар. Қырғызстанның экс-премьер-министрі Феликс Кулов жаңа Конституцияны қолданысқа енгізу туралы арнайы заңға назар аударады. Оның айтуынша, бұл құжатта Жапаровтың бұрынғы Конституция бойынша сайланған алты жылдық мерзімі жаңа Конституциядағы алғашқы бес жылдық мерзім ретінде есептелетіні нақты жазылған.

Куловтың пайымдауынша, осыған байланысты Садыр Жапаровтың билігі заңды, әрі ол 2027 жылы екінші мерзімге президент сайлауына кандидат ретінде қатыса алады. Сондай-ақ ол қазір мерзімінен бұрын сайлау өткізуді орынсыз санайды. Себебі Қырғызстан Дүниежүзілік көшпенділер ойындарына және ел төрағалық ететін Шанхай ынтымақтастық ұйымының мерейтойлық саммитіне дайындалып жатыр.

Алайда парламенттің бұрынғы депутаты Исхак Масалиев халықаралық іс-шаралар Конституция талаптарын айналып өтуге негіз бола алмайды деп есептейді. Оның айтуынша, Жапаров 2021 жылы алты жылдық бір мерзімге сайланғандықтан, сол кездегі Конституция талаптарын толық орындауы тиіс.

Айта кетейік, әзірге президент Садыр Жапаров, оның әкімшілігі немесе жақтастары бұл мәселе бойынша ресми мәлімдеме жасаған жоқ. Сондай-ақ Конституциялық сотқа да әзірге ешқандай өтініш түспеген.