Басқа елде туылсаңыз өміріңіз қалай өзгерер еді? Ғалымдардың жаңа зерттеуі

Мамандардың тұжырымына сәйкес, адамның әзіл қабылдауы, этикалық ұстанымдары, тіпті алға қойған мақсат-мұраттары ол өскен ортаның мәдени ерекшеліктеріне тікелей байланысты, деп хабарлайды BBC.

Генетика - тек іргетас қана

Осло университетінің генетигі Зиада Айоречтің айтуынша, адамның ДНҚ-сы бірегей болғанымен, ол тұлғаны толық қалыптастыра алмайды. 14 миллион егізді қамтыған 50 жылдық ауқымды зерттеудің нәтижесі көрсеткендей, адам бойындағы қасиеттердің орташа есеппен тек 50%-ы ғана генетикалық факторларға тиесілі. Ал мінез-құлық ерекшеліктеріне келгенде, қоршаған ортаның әсері 60%-ға дейін жетеді.

Соңғы психологиялық зерттеулер Батыс пен Шығыс мәдениеттерінің адамның өзін-өзі тануы мен қоршаған ортаны қабылдауын түбегейлі екі арнаға бөлетінін көрсетті. Бұл айырмашылықтар тек мінезде ғана емес, тіпті мидың жұмыс істеу жүйесінде де көрініс табады.

Батыс: Жеке тұлға - әлемнің орталығы

Батыс мәдениетіндегі адамдар үшін өзінің жеке дара қасиеттері бірінші орында тұрады. Олар өздерін «Мен кіммін?» деген сауалға көбіне «ақылдымын», «көңілдімін» немесе «шығармашылмын» деп, ішкі қабілеттері арқылы сипаттайды.

Батыс психологиясында әрбір адам - автономды, өз алдына бөлек «батыр». Олар ақпаратты қабылдағанда айналаға емес, нақты бір объектіге немесе тұлғаға фокус жасайды.

Шығыс: Қоғамның ажырамас бөлшегі

Керісінше, Шығыс азиялық мәдениеттерде адам өзін қоршаған ортамен және әлеуметтік байланыстарымен ғана толық сезінеді. Мұндағы адамдар өздерін «Мен - пәленшенің баласымын», «Мен - студентпін» немесе «Мен - адал доспын» деп, қоғамдағы рөлі арқылы таниды.

Тіпті миды сканерлеу (МРТ) кезінде батыстықтар тек «өзі» туралы ойлағанда ғана белсенді болатын ми аймақтары, шығыстықтарда анасы туралы ойлағанда да іске қосылатыны анықталған.

Құндылықтар географиясы

2022 жылы 22 елде жүргізілген зерттеу мәдениеттің мінезге тікелей әсерін растады. Қытай, Үндістан және Германия сияқты өзін-өзі тәртіпке салуды бағалайтын елдердің тұрғындары ұйымшылдық пен жауапкершілік бойынша жоғары ұпай жинаған. Ал Канада, Норвегия және Жаңа Зеландия сияқты либералды елдерде адамдар жаңа тәжірибеге ашық және мейірімді болып келеді.

Мамандар адамның ішкі әлемі оның туған жері мен өскен ортасына тікелей тәуелді екенін мәлімдеді. Егер географиялық және әлеуметтік орта алғашқы күннен басқаша болса, адамның моральдық кодексі мен болашаққа жоспарлары мүлдем басқаша қалыптасар еді. Сарапшылардың айтуынша, біздің болмысымыз - генетикалық код пен мәдени ортаның ортақ нәтижесі.