Ядролық державалар қару санын арттырып жатыр – SIPRI

Ядролық қаруы бар мемлекеттердің барлығы қатысып отырған жаңа қару жарысы басталды. Бұл туралы Стокгольм халықаралық бейбітшілікті зерттеу институты (SIPRI) 2025 жылғы жыл сайынғы есебінде хабарлады.

АҚШ, Ресей, Ұлыбритания, Франция, Қытай, Үндістан, Пәкістан, Солтүстік Корея және Израиль бүгінде өздерінің ядролық арсеналдарын жаңарту мен кеңейту бойынша белсенді жұмыс жүргізіп жатыр.

Есепте Қытайдың ядролық әлеуетінің ерекше жылдам өсіп жатқаны айтылған. 2023 жылдан бері Қытай жыл сайын 100-ге жуық жаңа ядролық оқтұмсық жасап, бүгінде олардың жалпы саны 600-ге жақындаған. Сонымен қатар Қытай жүздеген жаңа құрлықаралық баллистикалық зымыран шахталарын салып жатыр. Осындай қарқынмен Қытай 2035 жылға қарай 1500 ядролық оқтұмсыққа ие болуы мүмкін.

2025 жылғы қаңтардағы мәлімет бойынша, әлемде 12 241 ядролық оқтұмсық бар. Оның 3900-ден астамы тікелей қолдануға дайын күйде, қалғаны қоймаларда сақтаулы. Бұл арсеналдың 90 пайызынан астамы Ресей мен АҚШ-қа тиесілі.

SIPRI сарапшыларының болжамынша, 2026 жылдың ақпанында АҚШ пен Ресей арасындағы ядролық қару жарысы қайта күшеюі мүмкін. Өйткені дәл сол уақытта Стратегиялық шабуылдаушы қару-жарақтарды шектеу туралы СНВ-III келісімінің мерзімі аяқталады. Қазіргі уақытта оны ұзарту немесе жаңа келісім жасау жөнінде ешқандай ресми келіссөз жүргізіліп жатқан жоқ.

Институт жаһандық қауіпсіздік ахуалының нашарлауына да алаңдаушылық білдіреді. Геосаяси текетірестер, халықаралық келісімдердің тұрақсыздығы және әскери қақтығыстар ядролық қауіп-қатерді күшейтіп отыр. Сонымен қатар жасанды интеллект, киберқару және кванттық технологиялар ядролық қару қолдану стратегияларын түбегейлі өзгертіп, ойда жоқ жанжал қаупін арттырып жатыр. Көптеген елдер ядролық қару өндіру немесе өз аумағында орналастыру мүмкіндігін қарастыра бастады.