Қазақстан неге дәл Сербиямен әскери ынтымақтастықты күшейтіп жатыр?

Қазақстан мен Сербия бір-біріне қару-жарақ пен әскери техника жеткізе алады. Құрылтай екі ел арасындағы әскери-техникалық ынтымақтастық туралы келісімді мақұлдады. Құжат әскери өнім жеткізумен ғана шектелмейді: тараптар әскери-техникалық салада қызмет көрсетіп, ақпарат және құжаттама алмаса алады.

Неге Қазақстан бұл бағытта дәл Сербиямен ынтымақтастықты күшейтіп жатыр?

Сербияның өз қорғаныс өнеркәсібі бар

Сербия – бұрынғы Югославиядан қалған қорғаныс өнеркәсібін сақтап қалған елдердің бірі. Елде қару-жарақ пен әскери техниканы әзірлейтін және өндіретін кәсіпорындар жұмыс істейді.

Сербия кәсіпорындары артиллериялық жүйелер, броньды машиналар, зымыран жүйелері, оқ-дәрі және басқа да әскери өнім шығарады. Елдің қорғаныс өнімдерін сыртқы нарыққа шығаруда мемлекеттік Yugoimport-SDPR компаниясы маңызды рөл атқарады.

Оның өнімдерінің арасында Nora өздігінен жүретін артиллериялық жүйесі, Lazar және Miloš броньды машиналары, Tamnava дүркіндете ататын зымыран жүйесі секілді техника бар.

Алайда Қазақстанның дәл осы қару-жарақты сатып алатыны туралы ресми ақпарат жоқ. Ратификацияланған келісім нақты бір қару түрін сатып алу туралы шарт емес, екі елдің әскери-техникалық ынтымақтастығына құқықтық негіз жасайтын құжат.

Қазақстан Сербияның әскери өндірісіне бұған дейін де қызығушылық танытқан

Екі елдің қорғаныс саласындағы жақындасуы биыл басталған жоқ.

2024 жылғы маусымда Сербияның сол кездегі қорғаныс министрі Братислав Гашич Қазақстанға келді. Сапар кезінде ол Қазақстанның Қорғаныс министрлігімен ғана емес, өнеркәсіп саласына жауапты ведомство өкілдерімен де кездесіп, екі елдің қорғаныс өнеркәсібі арасындағы байланысты дамыту мәселесін талқылады.

Сол жылдың қарашасында Қазақстанның сол кездегі қорғаныс министрі Руслан Жақсылықов Сербияға барды. Қазақстан делегациясы Сербиядағы әскери мақсаттағы өнім шығаратын Prva Petoletka кәсіпорнының өндірісімен танысты.

Бұдан кейін Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Сербияға мемлекеттік сапармен барды. Сапар кезінде қорғаныс саласындағы ынтымақтастық екі ел президенттері деңгейінде талқыланды.

Сербияның сол кездегі президенті Александр Вучичтің мәліметінше, елдің Yugoimport-SDPR мемлекеттік компаниясының өкілдері қазақстандық әріптестерімен келіссөз жүргізген. Тоқаев та қорғаныс өнеркәсібін Қазақстан мен Сербия ынтымақтастығының маңызды бағыттарының бірі деп атады.

Әңгіме тек қару сатып алу туралы емес

Қазақстан мен Сербия арасындағы байланыс қару-жарақ саудасынан кеңірек.

2024 жылы екі ел 2025 жылға арналған екіжақты әскери ынтымақтастық жоспарына қол қойды. Тараптар әскери-экономикалық байланыспен бірге әскери білім, әскери медицина және екі армия арасындағы ынтымақтастықты дамыту мүмкіндігін талқылады.

Сондықтан қазіргі келісімді Қазақстанның Сербиядан белгілі бір қару-жарақ сатып алуы туралы шешім деп қабылдамаған жөн. Ол болашақта әскери техника жеткізуге, қызмет көрсетуге және қорғаныс өнеркәсібі кәсіпорындарының өзара жұмыс істеуіне мүмкіндік беретін негіз қалыптастырады.

Қазақстанға мұның қандай пайдасы болуы мүмкін?

Құрылтай келісімді ратификациялау Қазақстанның қорғаныс-өнеркәсіп кешенін дамытуға қолайлы жағдай жасайтынын мәлімдеді.

Сербиямен байланыс Қазақстанға әскери техника мен технология саласындағы әріптестер қатарын кеңейтуге мүмкіндік береді. Сонымен бірге тараптар әскери мақсаттағы өнім ғана емес, осы саладағы қызмет, ақпарат, құжаттама және зияткерлік қызмет нәтижелерімен де алмаса алады.

Алайда келісімнен кейін Қазақстанның Сербиядан нақты қандай техника сатып алатыны немесе қандай бірлескен жобалар басталатыны әзірге жарияланған жоқ.