Израиль Газа секторы аумағының 70%-ына дейін бақылау орнатуы мүмкін

Израиль премьер-министрі Биньямин Нетаньяху Израиль қорғаныс армиясына (ЦАХАЛ) Газа секторы аумағының 70%-ына дейін бақылауды кеңейтуді тапсырғанын мәлімдеді. Бұл жөнінде BBC-дің орыс қызметі хабарлады.

Бейсенбі күні конференцияда сөз сөйлеген Биньямин Нетаньяху Израильдің ХАМАС-қа қарсы қысымды арттырып жатқанын айтты. Оның мәліметінше, қазіргі таңда ЦАХАЛ Газа секторы аумағының шамамен 60%-ын бақылауда ұстап отыр. Бұған дейін бұл көрсеткіш 50% болған. Сол сәтте залдан бір қатысушы «100 пайыз!» деп дауыстаған. Бұған жауап берген Нетаньяху Израильдің мақсатына біртіндеп жететінін жеткізді. 

«Әзірге 70 пайыздан бастаймыз. Біз оларды жан-жақтан қысып жатырмыз, кейін қалғанын да шешеміз», – деді Израиль премьер-министрі. 

Егер Израиль бақылау аумағын шынымен осындай деңгейге дейін кеңейтсе, бұл 2025 жылдың қазан айында Дональд Трамп әкімшілігінің арағайындығымен Израиль мен ХАМАС арасында жасалған атысты тоқтату туралы келісім шарттарына қарама қайшы келеді. Нетаньяхудың бұл мәлімдемесі Газа секторына жасалып жатқан Израиль әуе соққылары жалғасып жатқан тұста айтылды. Сонымен қатар АҚШ-тың арағайындығымен өтіп жатқан Израиль мен ХАМАС арасындағы жанама келіссөздер де тығырыққа тірелген. Тараптар Дональд Трамп ұсынған бейбітшілік жоспарын жүзеге асыру мәселесін талқылап жатыр. 

ХАМАС бақылауындағы Газа денсаулық сақтау министрлігінің дерегіне сәйкес, қазан айында бітім күшіне енгеннен бері кемінде 738 палестиналық қаза тапқан. БҰҰ бұл мәліметтерді сенімді деп санайды. Израиль билігі өз кезегінде ХАМАС содырларына қарсы операциялар жалғасып жатқанын және әуе шабуылдары алдында бейбіт тұрғындарға алдын ала ескерту жасалатынын мәлімдеді. 27 мамыр күні ЦАХАЛ ХАМАС-тың әскери қанатының қолбасшысы Мохаммед Одехтің жойылғанын хабарлады. Оған дейін бірнеше күн бұрын оның алдындағы командир де дәл осындай операция барысында қаза тапқан болатын. 

Биньямин Нетаньяху бұған дейін де Израиль әскері Газа секторы аумағының 60%-дан астамын бақылауда ұстап отырғанын бірнеше рет мәлімдеген. Алайда 2025 жылғы қазанда жасалған келісімге сәйкес, израильдік әскерлер «сары сызық» деп аталатын демаркациялық шептің ар жағында орналасуы тиіс болған. Ол келісім бойынша Израиль анклав аумағының шамамен 53%-ын ғана бақылауда ұстауға келіскен. 20 тармақтан тұратын бейбітшілік жоспарының келесі кезеңдері ХАМАС-ты қарусыздандыруды және Израиль әскерін Газадан шығаруды көздейді. Дегенмен тараптар арасындағы келіссөздер іс жүзінде тоқтап қалған. 

Сәрсенбі күні Израиль қорғаныс министрі Исраэль Кац X әлеуметтік желісіндегі парақшасында Израильдің 2023 жылғы 7 қазандағы шабуылға қатысы бар адамдардың бәрін жоюға уәде бергенін жазды. 

«Біз ХАМАС-тың енді Газаны азаматтық та, әскери де тұрғыда басқаруына жол бермейміз деп уәде еттік», – деді ол. 

Кац сондай-ақ «қолайлы уақыт пен мүмкіндік туған кезде» Газа тұрғындарының «ерікті эмиграциясы» жоспарын жүзеге асыру ниетін растады. Бұған дейін мұндай ұсыныстарды Нетаньяху үкіметіндегі ультраоңшыл саясаткерлер де көтерген болатын. Ал халықаралық құқық бойынша бейбіт тұрғындарды күштеп көшіру әскери қылмыс.  Осы аптада Газа секторына жасалып жатқан қарқынды шабуылдар жалғасып жатыр. Израиль әскері сектордың солтүстігінде ХАМАС-тың «екі маңызды террористіне» соққы жасалғанын мәлімдеді, алайда олардың есімдерін жарияламады. 

Палестиналық дереккөздердің хабарлауынша, шабуыл нысанасы ХАМАС батальонының командирі Имад Аслим болған. Ол жасөспірім қызы Исрамен бірге қаза тапқан. Сонымен қатар Израиль әскері сейсенбі күні Хан-Юнистегі көлікке жасалған әуе соққысы салдарынан ХАМАС-тың қаржылық аударымдар желісінің жетекшісі Ихаб Хризим мен топтың өндірістік штабы бөлімшесінің командирі Мухаммед әл-Хабаштың көз жұмғанын хабарлады. Израиль тарапы әл-Хабашты қару-жарақ өндірісіне қатысы бар деп айыптап отыр. 

2023 жылғы 7 қазанда ХАМАС пен өзге де қарулы топтардың Израильге жасаған шабуылы салдарынан 1200-ден астам израильдік қаза тауып, тағы 251 адам кепілге алынды. Бұл оқиға Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі еврейлерге қарсы жасалған ең ірі жаппай шабуыл ретінде сипатталып отыр. 

Оған жауап ретінде Израиль Газа секторында кең ауқымды әскери операция бастады. Соғыс салдарынан анклав аумағында үлкен қираулар болып, екі миллионнан астам тұрғынның басым бөлігі үйлерін тастап кетуге мәжбүр болды. ХАМАС бақылауындағы Газа денсаулық сақтау министрлігінің мәліметіне сәйкес, 2026 жылғы 12 мамырдағы жағдай бойынша соғыс құрбандарының саны 72 742 палестиналыққа жеткен. 

БҰҰ бұл статистиканы жалпы сенімді деп бағалайды, алайда деректерді тәуелсіз түрде тексеру әзірге мүмкін емес. 

Жарылқасын Шұғыла