Ғасырлар бойы шешілмеген математикалық есепті екі қытайлық ғалым шешіп, әлемдегі ең беделді сыйлықты жеңіп алды

Қытайлық математиктер Хон Ван мен Ю Дэн математика саласындағы ең жоғары марапат саналатын Филдс сыйлығының иегерлері атанды. Олармен бірге бұл беделді марапатты АҚШ өкілі Джон Пардон мен канадалық Джейкоб Цимерман иеленді. Марапаттау рәсімі АҚШ-та өтті.

Ғалымдар ғасырдан астам уақыт бойы шешімін таппай келген күрделі математикалық есептерді шешкені үшін марапатталды. 35 жастағы Хон Ван бұл беделді сыйлықты алған тарихтағы үшінші әйел атанды. Ол 1917 жылы жапон математигі Соити Какэя ұсынған гипотезаны зерделеп, үш өлшемді кеңістіктегі қозғалыс заңдылықтарын дәлелдеп шықты. Ал Чикаго университетінің 37 жастағы профессоры Ю Дэн 1900 жылы Давид Гильберт қойған «Гильберттің алтыншы мәселесін» газдардың қозғалыс әрекетін зерттеу арқылы шешті.

Математика саласындағы Нобель сыйлығы баламасы ретеп саналатын бұл марапат 40 жасқа дейінгі үздік ғалымдарға төрт жылда бір рет беріледі. Соңғы табыстар Қытайдың әлеуметтік желілері мен БАҚ беттерінде үлкен серпіліс тудырып, ел мақтанышына айналды.

Ғалымдар қандай есептерді шешті?

• Какэя гипотезасы: Хон Ван әріптесі Джош Зальмен бірге жапон математигі Соити Какэяның 1917 жылы қойған сұрағына жауап тапты. Есептің мәні: жазықтықта (немесе кеңістікте) қарындашты 360 градусқа толық айналдырғанда, ол ең аз дегенде қандай ауданды немесе көлемді қамтиды? Ван мен Заль бұл мәселені жазықтықта емес, үш өлшемді кеңістікте қарастырып, толқындардың қозғалысын сипаттайтын гармониялық анализде үлкен сенсация жасады.

• Гильберттің алтыншы мәселесі: Чикаго университетінің 37 жастағы профессоры Ю Дэн неміс математигі Давид Гильберттің 1900 жылы қойған тапсырмасын шешті. Есептің мәні: жекелеген бөлшектердің (атомдар мен молекулалардың) қозғалысына қарай отырып, тұтас жүйенің әрекетін қалай есептеуге болады? Ю Дэн бұл теорияны газдардың қозғалыс физикасын зерттеу арқылы дәлелдеп шықты.

1991 жылы Гуйлинь қаласында туған Хон Ван бастауыш мектепте екі сыныпты аттап өтіп, 16 жасында Бейжің университетіне түскен. Кейін ол Франция мен АҚШ-тың (MIT) жетекші оқу орындарында білімін заңды түрде жалғастырып, PhD дәрежесін алды. Қазіргі таңда ол Нью-Йорк университеті мен Францияның IHES институтының профессоры. Оның бұл жетістігінен соң Франция Президенті Эммануэль Макрон арнайы телефон шалып, құттықтау білдірді.