«Бұл – мемлекеттің өз азаматтарына деген кең пейілін білдіретін гуманизм актісі» – депутат рақымшылық туралы айтты

Қазақстанда жаңа Конституцияның қабылдануына байланысты ел тарихында алғаш рет әкімшілік құқық бұзушылықтар мен айыппұлдардың күшін жоюды көздейтін ауқымды амнистия әзірленуде. Бұл туралы Парламент Мәжілісінің Заңнама және сот-құқықтық реформа комитетінің мүшесі Нұрсұлтан Бәйтелесов мәлімдеді.

Депутаттың түсіндіруінше, бұл шара мемлекеттің құқықтық саясатты ізгілендіруге бағытталған маңызды қадамы болып табылады. Амнистия актісі азаматтарды әкімшілік жауапкершіліктен босату немесе қолданылатын шаралардың мерзімін қысқарту мақсатында жүзеге асырылады.

Спикер өз сөзінде 2021 жылы Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің 30 жылдығына орай қылмыстық заңнама аясында ауқымды амнистия жүргізілгенін еске салды. Сол кезеңде 2 мыңнан астам адам босатылып, 11 мыңнан астам сотталған азаматтың жаза мерзімі қысқартылған болатын.

Заң жобасын әзірлеу барысында әкімшілік амнистияны құқықтық реформалар кезеңінде тиімді қолданған шет елдердің тәжірибесі негізге алынған:

Италия: Әкімшілік жүктемені азайту және міндеттемелердің ерікті түрде орындалуын ынталандыру мақсатында әкімшілік айыппұлдар мен қаржылық санкциялардан босату тетіктері қолданылған.

АҚШ: Бірқатар штаттарда берешектерді өз еркімен реттеу шартымен әкімшілік санкциялар мен өсімпұлдардан уақытша босату бағдарламалары енгізілген.

Индонезия: Бұл тетіктер активтерді заңдастыру, мемлекеттік институттарға деген сенімді арттыру және құқықтық өрісті кеңейтуге бағытталған ауқымды реформалардың құрамдас бөлігіне айналған.

«Халықаралық практика әкімшілік амнистияның құқықтық жүйені ізгілендіруде, мемлекет пен қоғам арасындағы келіспеушіліктерді азайтуда және заңдылықты нығайтуда тиімді құрал екенін дәлелдеді», – деп атап өтті депутат.

Нұрсұлтан Бәйтелесовтің айтуынша, жаңа Конституция аясында әкімшілік амнистияны қолдану Қазақстан үшін алғашқы ауқымды тәжірибе болмақ. Елде енгізілетін тәсілдер шет елдік баламалармен салыстырғанда азаматтар үшін барынша тиімді әрі ыңғайлы форматта әзірленген.

«Біздің әкімшілік амнистияға деген көзқарасымыз аталған елдерге қарағанда анағұрлым лояльді. Мемлекет пен азаматтардың қауіпсіздігіне елеулі қатер төндірмейтін, сондай-ақ соттармен салынған айыппұлдарды қоспағанда, қолданыстағы барлық әкімшілік айыппұлдардың күшін жою туралы шешім қабылданды», – деп нақтылады депутат.

Комитет мүшесі бұл бастама әкімшілік заңнаманы одан әрі ізгілендірудің бастамасы болатынына сенім білдірді. Болашақта осы бағыттағы құқық қолдану тәжірибесі оң нәтиже көрсеткен жағдайда, амнистия ауқымын кеңейту мәселесі қайта қаралуы мүмкін.

Ресми мәлімдемеге сәйкес, қылмыстық және әкімшілік істер бойынша амнистия шараларын қолдану азаматтардың құқықтық санасын бекітуге және болашақта құқық бұзушылықтардың алдын алуға ықпал етпек.