Жерді сату, «суперпрезидент», медицинаның жойылуы: Конституция жобасы туралы не нәрсе фейк болып шықты?

Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығы Қазақстан Республикасы Конституциясының жаңа жобасы төңірегіндегі ең көп таралған қауесеттер мен манипуляцияларға кең ауқымды шолу жасады. Сарапшылар желіде тараған мәлімдемелерді құжаттың ресми мәтінімен және мемлекеттік органдардың түсіндірмелерімен салыстырып, шындыққа жанаспайтын 10 негізгі тезисті анықтады.

1. «Конституция Президенттің өкілеттіктерін күшейтеді»

• Фейк. Керісінше, кадрлық тағайындаулар үшін Құрылтайдың келісімі қажет болады. 7 жылдық бір реттік мерзім сақталады.

2. «Шетелдіктерге жер сатуға қойылған тыйым алынып тасталады»

• Фейк. Конституцияда жердің халыққа тиесілі екені және шетелдіктерге сатылмайтыны нақты жазылған.

3. «Тегін медицина жойылады»

• Манипуляция. Мемлекеттік кепілдіктер сақталады. Тек «тегін» сөзі құқықтық тұрғыдан «азаматтар ақы төлемейтін көмек» деп нақтыланды.

4. «Тегін білім беру жойылады»

• Манипуляция. Демалу құқығы Конституцияда қалады, ал оның мерзімі бұрынғыдай Еңбек кодексімен реттеледі.

5. «Жыл сайынғы ақылы демалыстар жойылады»

• Манипуляция. Цензураға тікелей тыйым салынған. Шектеулер тек халықаралық стандарттарға сай қоғамдық қауіпсіздік үшін ғана қолданылуы мүмкін.

6. «Конституциядан «бостандық» ұғымы алынып тасталды»

• Манипуляция. Керісінше, адам бостандығы мемлекеттің ең жоғары құндылығы ретінде бекітілген.

7. «Сөз және жиналыс бостандығы шектеледі»

• Фейк. Жаңа жоба жеке деректерді қорғайтын «цифрлық құқықтарды» алғаш рет енгізіп отыр.

8. «Тотальды цифрлық бақылау енгізіледі»

• Фейк. Құжатты толығымен отандық заңгерлер мен ғалымдар дайындады.

Түйін: Жалған ақпаратқа сенбеңіз, кез келген өзгерісті ресми дереккөздерден тексеріңіз.

9. «Конституцияны шетелдіктер дайындады»

• Фейк. Құжатты толығымен отандық заңгерлер, ғалымдар мен сарапшылар тобы әзірледі. Жұмыс барысында қатардағы азаматтардың ұсыныстары ескеріліп, Комиссия отырыстары ашық форматта өтті.

10. «Жаңа заң халықаралық міндеттемелерге қайшы»

• Манипуляция. Жобада халықаралық шарттарды бұзатын ешқандай норма жоқ. Керісінше, адам құқықтары мен бостандықтары әлемдік стандарттарға сай бекітілген. Халықаралық келісімдер елдің құқықтық жүйесінің ажырамас бөлігі болып қала береді.

Орталықтың үндеуі:

Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығы тұрғындарды ақпаратты тек ресми дереккөздерден тексеруге, қауесеттерге сенбеуге және күмәнді мәліметтерді таратпауға шақырады.