Үйінен қашып кеткен балалардың қайда баратыны белгілі болды

Соңғы айларда әлеуметтік желілердегі астаналық пабликтерде жоғалған балалар туралы хабарламалар жиілеген. Фото, сырт келбет сипаттамасы, киімі мен «табуға көмектесіңіздер» деген үндеулер көпшілікті алаңдатып отыр.

Мамандардың айтуынша, жағдайлардың шамамен 70 пайызында балалардың жоғалуы жазатайым оқиғамен емес, үйден саналы түрде кетумен байланысты. Бұл туралы Астанадағы Lider.kz іздеу-құтқару қозғалысының жетекшісі Айзада Жусупова inbusiness.kz басылымына айтып берді. Ал ресми деректерді елордалық полиция департаменті ұсынған.

Интернет дәуіріндегі ұрпақ қақтығысы

Егер бұрын балалар көбіне қолайсыз отбасылық жағдайдан немесе «романтика іздеп» үйден кетсе, бүгінде қашып кететіндердің бейнесі өзгерген. Көбіне бұл – 15–19 жас аралығындағы, қалыпты отбасында өсіп жатқан жасөспірімдер. Негізгі себеп – тұрмыстық жанжал мен қазіргі ұрпақтың эмоциялық әлсіздігі.

Айзада Жусупованың айтуынша, ата-ана мен бала арасындағы қарым-қатынаста дағдарыс байқалады. Интернет уақытын шектеу немесе бөлмені жинау секілді қарапайым талаптардың өзі жасөспірімдер тарапынан жеке кеңістікке қол сұғу ретінде қабылданады. Мұндай жағдайда үйден кету – қарсылық білдірудің бір жолына айналады.

Маусымдық қауіптер

Іздеу жұмыстары жыл мезгіліне де байланысты. Жазда балалар ойынға беріліп кетіп, жолдан адасады немесе телефоны сөніп қалып, қаланың басқа шетінде қалып қояды. Волонтерлер үшін жаздағы ең үлкен қауіп – қараусыз су айдындары.

Қыста өтініштер азайғанымен, тәуекел артады. Әсіресе аутизм спектріндегі бұзылыстары бар балаларды іздеу қиын. Олар көктем мен күз мезгілінде бағытсыз кетіп, ескертуге жауап бермеуі мүмкін, бұл іздеу жұмыстарын күрделендіреді.

Жастар қайда барады?

Lider.kz дерегінше, жасөспірімдер көбіне ірі сауда орталықтарына, фудкорттар мен желілік кофеханаларға барады. Онда жылы, тегін Wi-Fi бар және адамдар көп.

Алайда интернеттің «көлеңкелі» жағы да бар. Telegram арналары арқылы деструктивті топтарға немесе есірткі бизнесіне тарту қаупі жоғары. «Жеңіл табыс» іздеген балалар заңсыз әрекеттерге араласып, өмірін ерте бұзуы мүмкін.

Ресми статистика

Астана қаласының полиция департаменті жоғалу деректерінің азайып келе жатқанын мәлімдеді. 2023 жылы – 308, 2024 жылы – 297, ал 2025 жылы 288 жағдай тіркелген. Ведомствоның дерегінше, барлық 288 бала табылып, отбасына қайтарылған.

Полицейлер де негізгі себептер ретінде ата-анамен жанжал мен бақылаусыз серуендеуге ұмтылысты атап отыр.

Ата-аналарға ескерту

Волонтерлердің айтуынша, алғашқы 24 сағатта іздеу басталса, табу ықтималдығы жоғары. Алайда кейбір ата-ана дабырадан, айыппұлдан немесе есепке қоюдан қорқып, кеш жүгінеді.

Маңызды жайттар:
– «Үш күн күту» деген талап жоқ, полиция өтінішті бірден қабылдауы тиіс.
– Қатаң тыйым мен бұйрықтан гөрі, диалог пен қолдау маңызды.
– Полиция ата-аналарға ҚР ӘҚБтК-нің 127-бабы бойынша шара қолдануы мүмкін. Үйден бірнеше рет кеткен жасөспірімдер есепке алынады.

Айзада Жусупованың айтуынша, егер балаңыз немесе жақыныңыз байланысқа шықпаса, уақыт жоғалтпай 102 нөміріне хабарласып немесе Lider.kz волонтерлеріне жүгіну қажет.

«Әр минут маңызды», – дейді ол.