«Тең» емес, «қатар»: Конституциядағы «орыс тілі» бабына жаңа түзету енді

Қазақстан Конституциясының жаңа жобасында тіл мәселесіне қатысты бапқа өзгеріс енгізіледі. Атап айтқанда, мемлекеттік тіл туралы 9-баптың бірінші тармағы өзгеріссіз қалса, орыс тіліне қатысты екінші тармақтағы «тең» сөзі «қатар» сөзімен алмастырылмақ.

Бұл туралы Конституциялық комиссияның отырысында Конституциялық сот төрағасының орынбасары Бақыт Нұрмұханов мәлімдеді. Оның айтуынша, жаңа редакцияда екінші тармақ мынадай мазмұнда жазылады:

«Мемлекеттік ұйымдарда және жергілікті өзін-өзі басқару органдарында орыс тілі ресми түрде қазақ тілімен қатар қолданылады».

Қазіргі қолданыстағы Конституцияда бұл нормада «орыс тілі ресми түрде қазақ тілімен тең қолданылады» деп көрсетілген.

Конституциялық реформаны талқылау барысында қоғамда дәл осы тұжырымға қатысты пікірталас күшейген еді. Тіл жанашырлары, белсенділер мен бірқатар саясаткер орыс тіліне қатысты тармақты мүлде алып тастауды немесе оның мазмұнын өзгертуді ұсынып келген. Олардың пікірінше, «тең» ұғымы мемлекеттік тілдің мәртебесін нақты бекітуге кедергі келтіреді.

Билік өкілдері болса, Қазақстанда бір ғана мемлекеттік тіл бар, ол – қазақ тілі екенін бірнеше рет атап өтті. Бұл жөнінде бұған дейін мемлекеттік хатшы Ерлан Қарин де пікір білдіріп, Конституциялық өзгерістерде ел бірлігі мен мемлекеттің тұтастығын сақтау басты қағида болуы тиіс екенін айтқан.