Temu, Amazon және AliExpress салық төлеуге міндеттеле ме?

Мәжіліс депутаты Азат Перуашев шетелдік маркетплейстердің Қазақстандағы салық төлеу тәртібіне және әділетсіз бәсекелестікке қатысты мәселе көтерді.

Депутаттың айтуынша, 2023 жылы шетелдік маркетплейстер Қазақстанға 505 млрд теңгеге тауар жеткізген, бірақ бюджетке небәрі 24 млрд теңге (яғни, 4,8%) ғана салық төлеген. Бұл олардың кедендік төлемдерден мүлде жалтарғанын көрсетеді.

"Тек қосылған құн салығы (ҚҚС) бойынша шетелдік маркетплейстердің операцияларынан Қазақстан бюджеті 2023 жылы 60 млрд теңгеден астам қаражат жоғалтты. Ал жергілікті маркетплейстердің салықтық жүктемесі 16,3%-ды құрайды, бұл шетелдік платформаларға қарағанда төрт есе жоғары", – деді депутат өз сауалында.

Temu, Amazon және AliExpress сияқты шетелдік маркетплейстер Қазақстанда заңды тұлға ретінде тіркелмегендіктен салықтар мен кедендік баждарды төлеуден жалтарады.

"Бұл жағдай импортқа салық салудағы үлкен олқылықты көрсетеді. Нәтижесінде, шетелдік платформалар қазақстандық өндірушілерге қарсы әділетсіз бәсекелестік артықшылықтарын иеленіп отыр. Электрондық коммерция көлемі әр екі жыл сайын екі есе өсетінін ескерсек, 2024 жылы бюджетке түспейтін салық көлемі 250 млрд теңгеден асады. Бұл қаражаттың бір бөлігі отандық компаниялардың нарықтан ығыстырылуы мен жұмыс орындарының қысқаруынан туындайды", – деп мәлімдеді Перуашев.

Депутат ұсынған шаралар

Азат Перуашев мәселені шешу үшін бірнеше нақты ұсыныс жасады:

- Шетелдік маркетплейстерді Қазақстанда міндетті түрде салық органында тіркеу;
- Үндістан үлгісі бойынша шетелдік платформалардың қазақстандық компаниялармен серіктестігін міндеттеу;
- Қазақстандық тұтынушылардан түскен табысқа ҚҚС және басқа да салықтарды міндетті түрде төлеу;
- Шетелдік платформалар арқылы сатылатын тауарлар үшін бажсыз сауда шегін азайту немесе алып тастау;
- Отандық интернет-коммерцияны қолдау шараларын әзірлеу, оның ішінде халықаралық төлем жүйелерімен интеграция, сервистік және логистикалық қолдау.

Депутаттың пікірінше, бұл шаралар бюджет тапшылығын азайтуға көмектеседі.