Сорбұлақ апаты қайталануы мүмкін – депутат Үкіметтен шара күтеді

Жетісу өңіріндегі Сорбұлақ көліне қатысты көп жылдан бері айтылып келе жатқан мәселе қайта көтерілді. Мәжіліс депутаты Данияр Қасқарауов Премьер-министр Олжас Бектеновке депутаттық сауал жолдап, жағдайды Үкімет деңгейінде шешуді талап етті.

Алматы қаласының кәріз сулары жиналатын бұл көл 1988 жылдан бері Іле ауданында орналасқан. Бастапқыда уақытша нысан ретінде қарастырылған Сорбұлақ бүгінде аймақ тұрғындарының өмір сапасына елеулі зиян келтіріп отыр. Әсіресе жаз мезгілінде көлден тарайтын сасық иіс ауылдарды тұншықтырып, адамдардың денсаулығына әсер етуде.

Биылғы зертханалық тексерулер су құрамынан 31 түрлі зиянды химиялық зат пен ауыр металл анықтаған. Сарапшылар кадмийдің мөлшері нормадан төрт есе артық екенін мәлімдеді. Бұл элемент адам ағзасында жиналып, онкологиялық ауруларға алып келуі мүмкін. Депутаттың айтуынша, бұл деректер – мәселенің қаншалықты күрделі екенін көрсетеді.

Қазір Сорбұлақтың сыйымдылығы шамамен 1 миллиард текше метрді құрайды. Оның ішінде 750 миллион текше метр су толып тұр. Экологтардың ескертуінше, топырақ қабаты тұрақсыз. Көктемгі тасқын, нөсер жауын немесе жер сілкінісі кезінде бөгет бұзылса, лас су жақын маңдағы ауылдарды шайып кетіп, Іле, Қапшағай және Балқаш көлдеріне дейін жетуі мүмкін. Мұндай жағдайда экологиялық апатқа жол беріледі. Депутат 1988 жылғы Жаманқұм бөгетінің бұзылуын еске салып, ол кезде 13 адам қаза тапқанын атап өтті.

Данияр Қасқарауов бұл мәселені шешу үшін төрт нақты ұсыныс айтты. Біріншіден, судың құрамын, деңгейін және қауіптілігін тексеретін тәуелсіз мемлекеттік комиссия құру қажет. Оның құрамына экологтар, мамандар мен тәуелсіз зертхана өкілдері кіруі тиіс. Екіншіден, республикалық бюджет есебінен кәріз суларын тазартатын заманауи станциялар салу ұсынылды. Үшіншіден, Сорбұлақты тазарту жобаларына бөлінген қаражатты мемлекеттік аудиттен өткізу керек. Төртіншіден, суды тиімді пайдалану үшін арна салып, ауыл шаруашылығына бағыттау қажет.

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев биылғы Жолдауында су мәселесін шешу ұлттық қауіпсіздіктің басты факторы екенін атап өткен болатын. Депутаттың айтуынша, Сорбұлақ тек Іле ауданына ғана емес, бүкіл Жетісу өңіріне қауіп төндіруде. Сондықтан бұл мәселе Үкіметтің ерекше бақылауына алынуы тиіс.

«Сорбұлақ – 37 жылдан бері шешілмеген экологиялық дерт. Бұл мәселені соза беруге болмайды», – деді Қасқарауов.