Шығыс Салбурыны-2026» фестивалі аясында Қазақстанда алғаш рет құсбегіліктен Азияның ашық кубогы сарапқа салынуда

Шығыс Қазақстан өңірі екі күн бойы саятшылық пен құсбегілік өнерін серік еткен халықаралық шеберлердің бас қосатын басты алаңына айналды. Ағымдағы жылдың 9 қазанында Ұлан ауданына қарасты Бозанбай елді мекенінде бесінші мәрте ұйымдастырылып отырған «Шығыс Салбурыны-2026» халықаралық фестивалі өз жұмысын ресми түрде бастады. Биылғы ауқымды шараның басты ерекшелігі – оның аясында тұңғыш рет құсбегіліктен Азияның ашық кубогы бәсекесі өткізілуде. Халықаралық турнирге әлемнің тоғыз елінен 150-ге жуық саятшы қатысады деп күтілуде, деп хабарлайды Шығыс Қазақстан облысының әкімдігі баспасөз қызметі.

Арнайы дайындалған «Бүркіт төбе» табиғи алаңында жиналған бүркітшілер, сұңқаршылар мен қаршығашылар жыртқыш құстарды баптаудың, қолға үйретудің және олармен аң аулаудың бірегей шеберлігін көпшілік назарына ұсынуда. Қатысушылар үшін бұл тек спорттық жарыс қана емес, көпжылдық төзімділікті, терең тәжірибені және қанатты аңшымен рухани үйлесімділікті талап ететін ежелгі өнер түрі болып табылады. Саятшылар бүркіт, сұңқар және қаршыға салып, өз мемлекеттеріндегі саятшылық дәстүрлері мен ұлттық ерекшеліктерін паш етуде.

«Шығыс Салбурыны» халықаралық фестивалінің тарихы Бозанбай ауылында өткізілген жергілікті бүркітшілер сайысынан бастау алған болатын. Алғаш рет 2021 жылы «Қансонар» деген атаумен ұйымдастырылған бұл шара, 2022 жылдан бастап халықаралық мәртебеге ие болып, «Шығыс Салбурыны» брендімен тұрақты түрде өткізіліп келеді. Бүгінгі таңда жоба жаңа стратегиялық деңгейге көтеріліп, Шығыс Қазақстан аймағында алғаш рет дәстүрлі құсбегілік спорт түрінен Азия кубогы сарапқа салынуда. Бұдан бөлек, аталған этноауыл фестивалі Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрлігінің 2026 жылға арналған бекітілген ірі халықаралық іс-шаралар күнтізбесіне ресми түрде енгізілген.

Фестивальдің бағдарламасы тек құсбегілер бәсекесімен шектелмей, ұлттық спорт түрлерінен де тартысты жарыстарды қамтиды. Келген меймандар мен қала қонақтары тазы иттердің жарысын, жабайы асау жылқыларды құрықтау мен үйрету өнерін, жаужүрек ат үстінде садақ атуды және жүйрік атпен шауып келе жатып теңге ілу сайыстарын тамашалай алады. Сондай-ақ, шара аясында қолөнер шеберлерінің бұйымдары қойылған ауқымды көрме-жәрмеңке ұйымдастырылып, белгілі отандық өнерпаздардың қатысуымен мерекелік концерттік бағдарлама ұсынылуда. Ал негізгі финалдық сайыстар мен халықаралық турнир жеңімпаздарын салтанатты марапаттау рәсімі 10 қазанға жоспарланған.

«Шығыс Салбурыны – 2026» фестивалінің өңір үшін мәдени және рухани маңызы өте жоғары. Шығыс Қазақстан облысында жыртқыш құстармен аң аулаудың байырғы дәстүрін сақтау және бұл ұлттық өнерді келешек ұрпаққа жеткізу бағытында жүйелі мемлекеттік саясат жүргізілуде. Ағымдағы жылы өңірге Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі мен Қазақстанның ЮНЕСКО істері жөніндегі ұлттық комиссиясының өкілдері арнайы келіп, осы салада іске асырылып жатқан жобалармен танысқан болатын.

Халықаралық комиссия өкілдері Бозанбай ауылында арғы бабалардан жеткен көне дәстүрлерді сақтауға және бірегей саятшылық шеберлікті жаңғыртуға барлық қажетті жағдайлардың жасалғанын жоғары бағалады. Олардың пайымдауынша, құсбегілік өнерінің майталмандары өздерінің бай тәжірибесін тек отандық әріптестерімен ғана емес, шетелдік қонақтармен де белсенді түрде бөлісуі стратегиялық тұрғыдан маңызды.

Бұл бірегей дәстүрдің халықаралық аренада мойындалу әлеуеті өте жоғары. ЮНЕСКО-ның 2026 жылға арналған ресми құжаттарында тазы тұқымы мен бүркіт салу өнеріне қатысты фестивальді Адамзаттың материалдық емес мәдени мұрасының репрезентативтік тізіміне енгізу жөніндегі халықаралық өтінім тіркелген. Ал құсбегілік өнерінің өзі бұған дейін аталған жаһандық тізімге сәтті енгізілген болатын. Осылайша, Қазақстан да аталған беделді халықаралық номинацияға толыққанды қатысушы мемлекеттердің бірі ретінде танылып отыр.

«Шығыс Салбурыны» – бұл жай ғана спорттық-мәдени фестиваль емес, бұл – Ұлы дала көшпенділерінің ғасырлар бойы сақталған баға жетпес рухани мұрасы. Ол жоғары деңгейдегі спорттық бәсекені, әлем халықтарының мәдениетін тоғыстыруды және ұрпақтан ұрпаққа жалғасып келе жатқан ата-баба дәстүрін дәріптеуді бір арнаға тоғыстырады. Бозанбай елді мекені үшін бұл халықаралық деңгейде танымал туристік орталыққа айналуға берілген бірегей мүмкіндік болып табылады. Ал өңірге келген қонақтар үшін бұл көшпенділердің көне өнерін мұражай экспонаттары арқылы емес, өз көздерімен көріп, шынайы әсер алуға жол ашатын ауқымды оқиға болып саналады.