"Первый канал", РенТВ, НТВ: Ресейлік телеарналарды заңсыз тарататын спутниктік тәрелкелер бұзылады

Енді елімізде шетелдік, соның ішінде ресейлік телеарналар мен радиоарналардың сигналын қабылдаушы жабдықтарды, мысалға, спутниктік тәрелкелерді сатқан не орнатқан адамдар әкімшілік жауапкершілікке тартылады, деп хабарлайды qrnews.kz тілшісі inbusiness.kz-ке сілтеме жасап.

Неге?

Мәдениет және ақпарат министрлігінің мәліметінше, лицензиясы жоқ шетелдік спутниктік операторлар (ЛШСО) елімізде "РадугаТВ", "Триколор ТВ", "НТВ+", "Орион Экспресс", "Ямал", "Hotbird", "Платформа HD", "Телекарта" сияқты Қазақстан аумағында жатжұрттық арналарды таратып жатыр. Олардың топтамаларында қазақстандық таратуға міндетті арналар жоқ. Сарапшылардың пікірінше, бұл фактілер Қазақстанға өз территориясында бірыңғай ақпараттық кеңістікті құруға кедергі келтіріп отыр.

ЛШСО-лардың қызметінен уәкілетті орган көптеген заң бұзушылық тауып отыр. Олардың негізгілері:

• "Рұқсаттар және хабарламалар туралы" заңын бұзады, яғни телерадио хабарларын тарату қызметін көрсету үшін Қазақстанның мемлекеттік лицензиясы жоқ;

• "Жарнама туралы" заңнама талаптарын сақтамайды. Салдарынан, қазақстандық заңнамамен тыйым салынған тауарлар мен қызметтер жарнамаланады.

• Қазақстан аумағында қызметін жүргізгенімен, Қазақстан бюджетіне тиісті салықтарды төлемейді.

• "Балаларды денсаулығы мен дамуына зардабын тигізетін ақпараттан қорғау туралы" заңының талаптарын сақтамайды.

• Лицензиялау кезінде қойылатын біліктілік талаптарын сақтамайтындықтан, қазақстандық құқықтық өрістен тыс қалды.

• Отандық ақпарат құралдарына адал емес, жосықсыз бәсекелестік түзеді. Бұлардың абоненттік төлемінің бағасы арзан, сондықтан отандық кабельдік, спутниктік операторлардың аудиториясын өзіне тартып алады.

Ресейлік және қазақстандық операторлардың пакеттерінің бағасындағы айырмашылық қандай?

OTAU TV/TV Comm/ "Premium": арналарының саны – 148. Пакетінің құны 3 300 теңгеден басталады.

НТВ+/ "Базовый": арналарының саны – 183. Құны 199 рубль немесе Ұлттық банк 2024 жылғы 6 наурызға белгілеген бағаммен (4,95 теңге) 985 теңге.  

Телекарта/ "Премьер": арналарының саны – 240. Құны – 399 рубль немесе 1 975 теңге.

Телекарта/ "Мастер": арналарының саны – 145. Құны – 190 рубль немесе 940 теңге.

Триколор ТВ/ "Единый": арналарының саны – 148. Құны – 150 рубль немесе 742 теңге.

Триколор ТВ/ "Единый ULTRA": арналарының саны – 154. Құны – 250 рубль немесе 1 237 теңге.

Қазақстандық "Қазақтелекомның" кабельдік ТВ пакеті 1 390 теңгеден басталады. Интернетке жеке төлейсіз.

Осыдан-ақ, қазақстандық операторлардың қатты ұтылатынын байқауға болады.

Елімізде ЛШСО қызметтерін қолжетімді ететін қанша сауда нүктесі бар?

"Қазтелерадио" ұлттық операторы" АҚ мәліметінше, елімізде кем дегенде 98 сауда нүктесі лицензияланбаған шетелдік спутниктік  операторлар қызметтеріне шартты қолжетімділік карталарын таратады.

Олардың ең көбі Батыс Қазақстан облысында (31 сауда нүктесі), Ақмола облысында (16 нүкте), Маңғыстау облысында (12) және СҚО-да (7), Қостанай облысында (6) орналасқан. Қалғандарында 5-ке жуық.

Ресейлік ЛШСО-ларға қосылған қазақстандық абоненттердің саны қанша?

Ұлттық статистика бюросының дерегінше, Қазақстандағы спутниктік теледидар абоненттерінің жалпы саны 2022 жылдың соңында 1 млн 676,6 мың абонентті құрады. Оның 60%-ы немесе 1 млн 13,1 мың абонент ауылда тұрады. Ресейлік операторлардың басты клиенттері де негізінен солар.

Алдын ала бағалау бойынша ресейлік ЛШСО-ларға қосылған қазақстандық абоненттердің саны 658 мыңға жуық.

Министрлік жаңа заң жобасын әзірледі

Мәдениет және ақпарат министрлігі "ҚР Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" заң жобасы әзірленді. Ол жазаның жаңа түрін енгізеді.

Атап айтқанда, "Телерадио хабарларын тарату саласында лицензиясы жоқ және Қазақстан аумағында өзінің спутниктік хабар тарату жүйелері жоқ операторлардың теле, радио сигналын жеке қабылдау үшін телерадио хабарларын тарату операторларының қызметтеріне шартты қол жеткізу карталарын және жабдықтарын тарататындарға" әкімшілік жауапкершілікті енгізеді.

Қандай әкімшілік жауапкершілік көзделген?

Шетелдік, соның ішінде ресейлік телеарналар мен радиоарналарды тарататын қазақстандық лицензиясы жоқ операторлардың қызметіне шартты қол жеткізу карталарын (карт условного доступа к услугам операторов) және сол арналардың сигналын қабылдаушы жабдықтарды, мысалға, спутниктік тәрелкелерді сатса не орнатса:

• жеке тұлғаларға – 10 АЕК (2024 жылы 36 920 теңге),

• шағын кәсіпкерлік субъектілеріне – 20 АЕК,

• орта кәсіпкерлік субъектілеріне – 30 АЕК,

• ірі кәсіпкерлік субъектілеріне 50 АЕК (184 600 теңге айыппұл салу ұсынылып отыр.

Егер осы әкімшілік жаза қолданылғаннан кейін 1 жыл ішінде қайталап жасаса, шартты қол жеткізу карталары және әкімшілік құқық бұзушылықтың тікелей нысанасы болып табылатын жабдықтары тәркілене отырып:

• жеке тұлғаларға – 20 АЕК (73 840 теңге),

• шағын кәсіпкерлік субъектілеріне – 40 АЕК,

• орта кәсіпкерлік субъектілеріне – 60 АЕК,

• ірі кәсіпкерлік субъектілеріне – 100 АЕК (369 200 теңге) айыппұл салу қарастырылуда.

Заң жобасы сондай-ақ құзырлы құрылымдарға заңсыз шартты қол жеткізу карталары мен жабдықтарын пайдалануға тосқауыл қоюға уәкілетті береді.

Заң жобасы қабылданса, мұндай істерді енді Әкiмшiлiк құқық бұзушылықтар жөніндегі мамандандырылған аудандық және оларға теңестiрiлген соттардың судьялары қарап, үкім шығаратын болады.

Ресейлік спутниктік тәрелкелер мен сигнал қабылдау жабдықтарын орнатып алған үйлерді табу, олардың үстінен "соттар қарайтын әкiмшiлiк құқық бұзушылық туралы iстер бойынша Әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттамаларды" толтыру құзыры – облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың жергiлiктi атқарушы органдарына, яғни әкімдіктерге беріледі.