Өз чиптерімізді шығармай, жасанды интеллектіні дамыта алмаймыз – депутат

«AMANAT» фракциясының мүшесі, Мәжіліс депутаты Әбутәліп Мүтәлі Премьер-Министрдің орынбасары – Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі Жаслан Мәдиевке ұлттық чип-дизайн саласын дамытуға қатысты депутаттық сауал жолдады. Депутат әлемдік технологиялық бәсекеде Қазақстанның артта қалу қаупі бар екенін айтып, бұл бағытта шұғыл әрі жүйелі мемлекеттік саясат қажет екенін атап өтті.

Депутаттың сөзінше, Мемлекет басшысы алдағы үш жылда елді толық цифрландыру және жасанды интеллектті кеңінен енгізу жөнінде стратегиялық міндет қойғанымен, микросхема жобалау мен чип-дизайн саласы дамымайынша бұл мақсатқа жету қиын.

Ол микрочиптердің бүгінде смартфоннан бастап көлік, қауіпсіздік жүйелері және мемлекеттік қызметтерге дейін цифрлық инфрақұрылымның өзегіне айналғанын еске салды.

Мүтәлі халықаралық тәжірибені мысалға келтірді

Депутаттың айтуынша, чип-дизайн индустриясын дамыту үшін өз фабрикаң болуы міндет емес. Мысалы:

• Сингапур бұл саланы дамытуға 700 млн доллар бағыттаған,

• Қытай экспорттық шектеулерге қарамастан салықтық жеңілдіктер беріп, технопарктер құруда,

• ARM және NVIDIA секілді алпауыттар өндірістік зауытсыз-ақ әлемдік нарықта жетекші позицияға ие.

Қазақстан да осындай жоғары технологиялы нарыққа өз ойыншыларын шығаруы тиіс, дейді депутат.

Саланы дамытудың кедергілері

Қазір Қазақстанда:

• микросхемаларды модельдеу және тестілеу зертханалары жеткіліксіз,

• университеттер мен өндіріс арасындағы байланыс әлсіз,

• тәжірибелі инженерлер мен тәлімгерлер тапшы.

Бұл елді жаһандық жартылай өткізгіштер индустриясынан тыс қалдырып отыр. Ал бұл нарық алдағы онжылдықта триллиондаған долларды құрауы мүмкін.

Депутат Үкіметтен не талап етті?

Әбутәліп Мүтәлі Үкіметтен чип-дизайн саласын дамытуға арналған кешенді мемлекеттік саясат әзірлеуді сұрады. Оның ішінде:

• университеттер мен колледждерде зертханалар ашу,

• ұлттық дизайн-орталығын құру,

• жобалау және тестілеу инфрақұрылымын қалыптастыру,

• ғылыми жобалар мен стартаптарды қолдау,

• чип жобалау бойынша оқу бағдарламаларын енгізу қажеттігін атап өтті.

Депутаттың пікірінше, дәл осындай инфрақұрылым құру Қазақстанның тұрақты цифрландыруын және технологиялық қауіпсіздігін қамтамасыз етеді.