Неге елімізде шариғат нормаларына сай қызмет көрсететін банктер өркен жаймай тұр?

Жаһандық S&P Global Ratings агенттігі бұрын кеңес одағының құрамында болған 6 елде ислам банкингі қарқынды дамымай жатқанының негізгі себептерін анықтады, деп хабарлайды Qrnews.kz тілшісі Inbusiness-ке сілтеме жасап.

Дәстүрлі банктерден айырмашылығы сол, ислам банкингі шариғат, яғни ислам құқығы қағидаттары бойынша жұмыс істейді. Өз қызметінде исламның моральдық нормалары мен құндылықтарын басшылыққа алады. Сарапшылардың айтуынша, онда жинаққа пайыздық сыйақы берілмейді. 

Агенттіктің жазуынша, Қазақстанда, Әзербайжанда, Қырғызстанда, Өзбекстанда, Тәжікстанда және Түрікменстанда ислам банкингі дамудың бастапқы сатысында тұр.

Зерттеу нәтижелері "халал" қаржылық қызметтерді тұтынуы үшін елде мұсылман тұрғындардың үлесінің басым болуы аздық ететінін көрсетті. Билігі қолайлы нормативтік-құқықтық база құрған елдердің өзінде шариғатқа сай қызмет көрсететін банк өнімдерінің жергілікті жұртшылық арасында таралу деңгейі төмен болып қалған.

Мамандардың түсіндіруінше, бұған бірнеше фактор әсер етіп отыр. Бұл факторларға – қаржылық өнімінің біршама күрделілігі және түсініксіздігі, халықтың біраз бөлігінің қаржылық сауатының аздығы, бірқатар елдердегі халықтың кедейлігі, қаржылық делдалдықтың кенже қалуы, республикалардың зайырлы сипатта болуы жатады.

Мысалы, мұндай елдерде Конституция мен зайырлы заңдар бірінші орында тұратындықтан, өзі тұтынатын банк қызметтерінің шариғат талаптарына толық сай болуына адамдар мән бермеуі мүмкін.

Дегенмен, S&P Global Rating сарапшыларының байламынша, Тәжікстандағы мен Қырғызстандағы ислам банкингінің тез өсе бастауы басқа елдерде де оның дәстүрлі банктермен бәсекелесе алатынын болжауға мүмкіндік береді.

Қазақстанның Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің мәліметінше, еліміздегі 22 екінші деңгейдегі банктің екеуі – ислам банкі. Бұлар – "Al-Hilal" Ислам Банкі" акционерлік қоғамы және "Заман-Банк" Ислам банкі" АҚ.