Қоймада шіріген азық-түлік пен қымбат баға: депутат тұрақтандыру қорларын сынға алды

Мәжіліс депутаты Тимур Қырықбаев Жоғары аудиторлық палатаның жеке кәсіпкерлікке көрсетіліп жатқан мемлекеттік қолдау шараларының тиімділігі жөніндегі есебін талқылау барысында тұрақтандыру қорларының қазіргі жағдайына алаңдаушылық білдірді. Бұл туралы ол Facebook парақшасында жазды.

Депутаттың айтуынша, бизнесті қолдау тетіктері мен субсидиялау саясатының нақты нәтижесі, оның жарияланған мақсаттарға сәйкестігі және бұл шаралардың халықтың тұрмысына қалай әсер етіп отырғаны – аса өзекті мәселе. Осы ретте ол әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының бағасын ұстап тұруға арналған тұрақтандыру қорлары өз міндетін толық атқарып отырған жоқ деп есептейді.

Тимур Қырықбаев тұрақтандыру қорлары 2011–2012 жылдары дағдарысқа қарсы құрал ретінде құрылғанын еске салды. Алайда он жылдан астам уақыт өтсе де, бұл механизм бастапқы мақсатына сай жұмыс істемей отыр. Жоғары аудиторлық палатаның деректеріне сәйкес, әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациялардың бағаны тұрақтандыруға қатысуы тиімсіз болған.

Аудит нәтижесінде негізгі азық-түлік бағасының айтарлықтай өскені анықталған. Бір жыл ішінде картоп шамамен 40 пайызға, ал пияз 20 пайызға қымбаттаған. Сонымен қатар бюджет қаржысына сатып алынған өнімдердің едәуір бөлігі халыққа жетпей, қоймаларда бұзылып жатқан көрінеді. Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігінің мәліметінше, соңғы екі жылда алынған өнімнің небәрі 19 пайызы ғана сатылған.

Депутат Қызылорда облысындағы жағдайды да мысалға келтірді. Оның айтуынша, өңірде қоймаларда шамамен 1,8 млрд теңгенің өнімі есепте тұрғанымен, сақтау инфрақұрылымы талапқа сай емес, ал әлеуметтік дүкендерде ет пен сүт өнімдері жетіспейді. Бұдан бөлек, кей өңірлерде тұрақтандыру қорларына бөлінген қаражаттың депозиттерге орналастырылғаны анықталған. Мәселен, Батыс Қазақстан облысында бір әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорация 2 млрд теңгеден астам қаржыны бір жыл бойы депозитте ұстаған.

Жоғары аудиторлық палата қазіргі форматта әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациялардың бағаны тұрақтандыру тетіктеріне қатысуы орынды емес екенін атап өткен. Себебі өнімді қашан және қандай көлемде нарыққа шығару керектігі нақты жоспарланбайды, тауарлар қоймаларда ұзақ уақыт сақталып, бағаны тұрақтандыру міндеті орындалмай отыр.

Талқылау қорытындысы бойынша Мәжіліс депутаттары Үкіметке әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациялар мен тұрақтандыру қорларының тиімділігіне кешенді баға беріп, олардың жұмыс моделін қайта қарауды ұсынды. Депутаттың айтуынша, бағаны тұрақтандырудың ашық, өлшенетін және нақты тетіктері болуы тиіс. Ал Парламент бұл мәселені алдағы уақытта да бақылауда ұстап, қабылданған ұсынымдардың толық орындалуын талап етпек.