Қошанов: Президенттеріміздің саяси ерік-жігерінің арқасында Қазақстан мен Өзбекстан арасында тиімді одақтастық байланыс қалыптасты

Мәжіліс төрағасы Ерлан Қошанов Бұхарада Қазақстан Парламенті Мәжілісі мен Өзбекстан Республикасы Олий Мәжілісінің Заң шығару палатасы арасындағы Парламентаралық ынтымақтастық кеңесінің үшінші отырысында сөз сөйледі.

Ерлан Қошанов өзінің кіріспе сөзінде екі мемлекеттің көшбасшылары Қасым-Жомарт Тоқаев пен Шавкат Мирзиёев арасындағы саяси диалогтың жоғары деңгейі екі елдің барлық билік тармағының тиімді ынтымақтастығының кепілі екенін атап өтті.

Қазақстан Өзбекстанмен арада ғасырлар бойы қалыптасқан достық пен тату көршілік байланыстарды нығайтуға ерекше мән береді. Мемлекет басшыларының саяси ерік-жігерінің арқасында стратегиялық әріптестік пен одақтастықтың үлгі боларлық моделі қалыптасты. Парламентаралық ынтымақтастық кеңесінің жұмысы да Президенттер қол жеткізген келісімдер аясында жүзеге асуда. Былтыр Алматыда өткен отырыста экономикалық ынтымақтастықтың жай-күйі мен перспективаларын талқылап, қол жеткізілген нәтижелерді одан әрі дамыту жолдары туралы пікір алмастық. Сонымен қатар мәдениет, білім беру және туризм саласындағы өзара іс-әрекеттің маңызы айрықша атап өтілді. Бүгінгі үшінші отырыстың күн тәртібі өте мазмұнды. Біздің делегациялар ынтымақтастықтың барлық бағытын жан-жақты талқылайды, – деді Мәжіліс спикері.

Палата төрағасы өзбекстандық әріптестеріне Конституция жобасы бойынша өткен референдумның қорытындысы туралы мәлімет берді. Оны азаматтардың 87 пайызы қолдады. Ерлан Қошанов жаңа Ата заң Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың президенттікке кіріскеналғашқы күннен бастап жүзеге асырылып келе жатқан ауқымды реформалардың нәтижесі екенін, ол күллі Қазақстан қоғамының ұмтылысын айқын көрсететінін атап өтті. Сол үшін де «Халық Конституциясы» деп аталып кетті.

Жаңа Конституцияның басты мақсаты – Әділетті және Прогрессивті Қазақстан құру. Сонымен қатар Ата заңда «адам мемлекет үшін емес, мемлекет адам үшін» тұжырымы бекітіліп, адам мен оның мүддесі басты орынға шығып отыр.

Парламенттік реформа мен Вице-президент, Халық кеңесі сияқтыжаңа институттар өзбек депутаттарының ерекше қызығушылығын тудырды. Мәжіліс төрағасы күшті Президент, ықпалды Парламент және есеп беретін Үкімет теңгерімі конституциялық деңгейде бекігенін айтты. Күрделі жаһандық жағдайларды ескере отырып, Ата заң барлық билік тармағының үздіксіз, жүйелі әрі үйлесімді жұмыс істеуінің факторы ретінде Президент институтын күшейте түсетініне назар аударды.

Мәжіліс төрағасы екі ел депутаттарының жемісті ынтымақтастығына ерекше тоқталды. Депутаттар қол жеткізілген жоғары деңгейдегі уағдаластықтарды заңнамалық тұрғыда қамтамасызетуге басымдық береді. Соңғы жылдары Қазақстан мен Өзбекстан арасындағы бірқатар маңызды келісімдер ратификацияланды. Олардың қатарында одақтастық қатынастар туралы шарт,азаматтардың өзара сапарларының шарттары туралы келісім, экология және қоршаған ортаны қорғау саласындағы ынтымақтастық, сондай-ақ «Орталық Азия» халықаралық өнеркәсіптік кооперация орталығының қызметін реттеу туралы келісімдер бар. Екі ел депутаттары халықаралық парламенттік алаңдарда, әсіресе Парламентаралық Одақ, ЕҚЫҰ Парламенттік Ассамблеясы, ТМД Парламентаралық Ассамблеясы және ТүркПА аясында бір-біріне тұрақты қолдау көрсетіп келеді. Сондай-ақ Орталық Азия әйелдерінің диалогы шеңберіндегі іс-шаралар жүйелі түрде өткізіліп, заң шығару саласында тәжірибе алмасу жолға қойылған.

Өз кезегінде Олий Мәжілістің Заң шығару палатасының төрағасыНуриддин Исмоилов та 2025 жыл Қазақстан мен Өзбекстан Парламенттерінің ықпалдастығы үшін жемісті болғанына назар аударды.

Парламентаралық байланыстардың белсенділігі біздің елдеріміздің арасындағы сенім мен өзара түсіністіктің деңгейі жоғары екенін көрсетеді. Әрине, осындай оң бағыттағы дамуға біздің құрметті Президенттеріміздің тығыз достық қарым-қатынасы негіз болып отыр. Бұл орайда Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың 2025 жылдың қараша айындағы Өзбекстанға сапарын ерекше атап өткім келеді. Сапар барысында екіжақты ынтымақтастықты нығайтуға бағытталған маңызды келісімдерге қол қойылды, бірлескен ірі жобалар іске қосылды, – деді Олий Мәжіліс спикері.

Нуриддин Исмоилов қазақстандықтарды референдумның табыстыөтуімен құттықтап, оның нәтижелері бұл процестің, азаматтық белсенділіктің ашықтығын аңғартқанын, реформалар бағдарынтұрғындардың жоғары дәрежеде қолдап отырғанының көрінісі екенін атап өтті. Ол қазақстандық және өзбекстандық парламентарийлер алдағы уақытта да екі елдің стратегиялық даму мақсаттарын жүзеге асыру жолында бірлесіп белсене жұмыс атқаратынына сенім білдірді. Олий Мәжіліс төрағасының пікірінше, бұл ретте Парламентаралық ынтымақтастық кеңесінің рөлі ерекше. Ол қазірдің өзінде тәжірибе алмасу және бірлескен бастамалардың орындалуын бақылау жөніндегітиімді әрі уақыт сынынан өткен алаңға айналып отыр.  

Отырыс барысында Қазақстан тұрақты түрде Өзбекстанның ең ірі сауда серіктестерінің «үштігіне» енетініне мән берілді. 2025 жылы екі ел арасындағы сауда айналымы 4,8 млрд долларды құрап, 16 пайызға ұлғайған. Бүгінде өзара тауар айналымын 10 млрд долларға жеткізу жөнінде ауқымды меже тұр.

Мәжіліс спикері жалпы құны 1,8 млрд долларды құрайтын 78 бірлескен жоба жүзеге асырылғанына айрықша назар аударды. Соныңбірі «Термез» халықаралық сауда орталығының аумағындағы «Қазақстан сауда павильоны». Осы орайда Ерлан Қошанов екі ел депутаттарының негізгі міндетінің бірі өнеркәсіп, инфрақұрылым менлогистика саласындағы бірлескен жобаларға заңнамалық қолдау көрсету екеніне тоқталды.

Қазақстан делегациясының басшысы 2024-2029 жылдарға арналған «Таза Қазақстан» экологиялық мәдениетті дамыту тұжырымдамасы туралы да айтып берді. Сондай-ақ ол биылғы сәуір айында Астанада Орталық Азия елдерінің өңірлік экологиялық саммиті өтетінін еске салып, өзбек әріптестерін оған белсене қатысуға шақырды.

Ерлан Қошановтың пікірінше, ақпараттық технологиялар«цифрлық көпірге» айналып, Қазақстан мен Өзбекстан байланысынбекемдей түседі. Бұл бағытта Astana Hub пен IT Park Uzbekistan бірлесе отырып, Central Asian Innovation Hubs бірыңғай бренді аясында өңірде біртұтас технологиялық хаб қалыптастыруда.

Жиында өңірлік туризмді дамыту мәселесіне де ерекше назар аударылды. Мәжіліс төрағасы екі ел басшылары туристік инфрақұрылымды жаңғырту және шетелдік туристерді тарту міндетін алға қойғанын еске салды. Туризм саласындағы ынтымақтастықтың 2026-2027 жылдарға арналған бірлескен іс-әрекетжоспарына қол қойған болатын. Аталған құжат ортақ туристік кеңістікті қарқынды дамытуға бағытталған.

Отырыс барысында «Kazakh Tourism» ҰК» АҚ басқарма төрағасы Талғат Ғазизов осы келісімнің іске асу барысы туралы баяндады. 2025 жылдың қорытындысы бойынша Орталық Азияға келген туристердің жартысынан астамы Қазақстан мен Өзбекстанның үлесінде. Бұл орайда шетелдіктердің тарапынан трансшекаралық бағыттарға сұраныс жоғары екені байқалады. Осыған байланысты екі ел арасында теміржол мен автобус маршруттары қарқынды дамуда.

Парламентаралық кеңес мүшелері сауда-экономика және ауыл шаруашылығы салаларындағы ынтымақтастықты дамыту, орнықты даму, «жасыл» экономика мен энергетика бағыттарындағы жайттардыталқылады. Цифрландыру мен ақпараттық технологиялар мәселелеріне, сондай-ақ мәдениет пен білім беру салаларындағы өзара іс-әрекетті нығайтуға ерекше мән берілді.

Парламентаралық ынтымақтастық кеңесінің келесі отырысын Түркістан қаласында өткізу жоспарланып отыр.