Кедейлікпен күрес: 5 жылдан соң орташа жалақы 500 мыңнан аса ма?

Ұлттық экономика министрлігі Қазақстанның 2025-2029 жылдарға арналған әлеуметтік-экономикалық даму болжамын жариялады. Бұл жоспарға сәйкес, 2029 жылға қарай елдегі орташа айлық жалақы 573 мың теңге, ең төменгі зейнетақы 82 мың теңге, ең төменгі күнкөріс деңгейі 56 мың теңгеге жетеді деп күтілуде. Бұл өзгерістердің мақсаты – кедейлік деңгейін төмендету және халықтың тұрмыс сапасын арттыру.

Kazinform агенттігінің жазуынша, сарапшылар бұл жоспардың тиімділігіне күмәнмен қарайды. Биылғы ең төменгі жалақы 85 мың теңге, орташа жалақы 403 мың теңге шамасында, бірақ инфляцияның жоғары деңгейі жалақының нақты құнын төмендетеді. Freedom Finance Global зерттеуі бойынша, қазақстандықтар ай сайын азық-түлікке орташа есеппен 113 мың теңге жұмсайды, ал бұл – табыстың үлкен бөлігі.

Экономистер кедейлік деңгейін төмендету үшін тек жалақыны көтеру жеткіліксіз деп санайды. Сарапшы Әнуар Нұртазиннің айтуынша, нақты нәтиже үшін инфляцияны бақылау, теңгенің тұрақтылығын сақтау және экономиканы әртараптандыру маңызды. Нұртазин сондай-ақ ауылдық жерлерде жұмыс орындарын көбейтуді, кәсіпкерлік бағдарламаларды арттыруды және салық жеңілдіктерін қарастыруды ұсынады. 

Қазақстандағы кедейлік шегі халықаралық стандарттардан әлдеқайда төмен. Қазіргі таңда бұл шек ең төменгі күнкөріс деңгейінің 70%-на тең, яғни 30 мың теңгеден сәл асады. Бұл көрсеткішті жоғарылату үшін кедейлік шегін медиандық табыс деңгейіне сәйкестендіру ұсынылып отыр. 

Алдағы бес жылда орташа айлық жалақы мен әлеуметтік төлемдердің артуы күтілгенімен, тұрақты экономикалық өсім және кедейлікпен кешенді күрес қажет болмақ.