Қазақстанның Қытайға бидай экспорты 15 есе артқан

Қазақстанның астық экспорты әлеуеті 12 миллион тонна, оның ішінде 7,5 миллион тоннасы бидайға тиесілі, деп хабарлады сауда және интеграция вице-министрі Қайрат Төребаев Үкімет отырысында. Алайда, оның айтуынша, негізгі экспорттық нарықтар қазақстандық бидайды тұтынуды айтарлықтай қысқартқан.

«Қазақстанның қаңтар-тамыз айларындағы бидай экспорты 3,13 миллион тоннаны құрап, 39,2%-ға төмендеді. Бұл былтыр өнімнің аз шығуы мен дәстүрлі экспорттық нарықтардағы қатаң бәсекелестіктің күшеюімен байланысты. Сондай-ақ біз бидай экспорттық нарықтарының географиясының қысқаруын байқаймыз. Италия, Түрікменстан, Ауғанстан және Ресей сияқты негізгі экспорттық нарықтар қазақстандық бидайды тұтынуды бірнеше есе азайтты», – деді Төребаев.

Вице-министрдің деректеріне сәйкес, Қазақстанның астық экспортының 7-7,5 миллион тоннасы бидайға, 1,3-1,4 миллион тоннасы арпаға, 300 мың тоннасы жүгеріге, ал 1 миллион тоннадан астамы майлы дақылдарға тиесілі.

Төребаев Қазақстанның Орталық Азия елдері мен Ауғанстанға 4,2 миллион тонна астық жеткізетінін атап өтті. 2023 жылы Қытайға астық экспорты 1,43 мың тоннаны құрап, 5,5 есе өскен. Ал бидай экспорты 15 есе өсіп, 538,8 мың тоннаға жетті.

«Әлемдік сұраныстың артуы мен бірқатар елдегі өнім көлемінің азаюы жағдайында Еуропа Одағы елдерінің нарығы, соның ішінде Италия, Латвия, Испания сияқты елдер қызығушылық тудырады. Қазақстандық бидайды Ресей аумағы арқылы транзит мәселесін шешу және экспорттаушылардың көлік шығындарын, әсіресе Транскаспий халықаралық көлік бағыты бойынша төмендету маңызды», – деді Төребаев.

Қазақстанның Түркия мен Таяу Шығыс елдеріне бидай экспортының әлеуеті 1 миллион тонна деп бағалануда. Вице-министр атап өткендей, Иран нарығына жеткізілімдерді қалпына келтіру де маңызды. Сонымен қатар қазақстандық бидай брендін Пәкістан, Индонезия, Бразилия және Малайзия сияқты жаңа нарықтарға шығару жоспарда. Арменияға 600 мың тонна, Италияға 1 миллион тонна бидай экспорттау туралы алдын ала келісімдерге қол жеткізілген. Солтүстік Африка елдеріне 200 мың тонна бидай экспорттау жөнінде де келіссөздер жүріп жатыр.

23 қыркүйектен бастап Ресей өз аумағы арқылы қазақстандық астық пен ауыл шаруашылығы өнімдерінің транзитіне біржақты шектеу енгізді.

Қазан айында Respublica партиясынан Мәжіліс депутаты Айдарбек Ходжаназаров премьер-министр Олжас Бектеновке Ресеймен келіссөздерді бастап, «негізсіз фитосанитарлық шектеулерді» алып тастауды сұрады. Ол ресейлік өнімдерді Қазақстан арқылы транзиттеу тарифтерін қайта қарау қажеттігін және отандық экспорттаушылар шығынға батып жатқандықтан Россельхознадзорға сотқа жүгінуді ұсынды.

Россельхознадзор Ресей аумағына қазақстандық бидай, жасымық, зығыр тұқымы және басқа да ауыл шаруашылығы өнімдерін әкелуге тыйым салды.