Қазақстандықтардың деректері шетелде өңделе ме: Yandex-тегі ақаудан кейін депутаттар тексеріс талап етті

«Әділет» партиясы фракциясының депутаттары Yandex сервистеріндегі ақаудан кейін қазақстандықтардың дербес деректерінің шетелге берілу заңдылығын тексеруді сұрады. Құрылтай депутаты Ләззат Жылқыбаева тиісті сауалды Бас прокурор Берік Асылов пен Премьер-министрдің орынбасары – Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі Жаслан Мәдиевке жолдады.

Бұған 11 қазанда Қазақстанда Yandex сервистерінің жұмысында болған ауқымды ақау себеп болған. Сол күні пайдаланушылар такси шақыру және тамақ жеткізу сияқты бірқатар қызметті пайдалана алмады. Компания ақауды шетелдегі инфрақұрылыммен байланыстырған.

Бұған дейін Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі қазақстандық пайдаланушылардың дербес деректері сақталатын серверлер Қазақстан аумағында орналасқанын хабарлаған. Алайда Yandex платформасының кейбір құрамдас бөліктері елден тыс жерде жұмыс істейтіні де айтылған.

Жылқыбаеваның пікірінше, осы жағдай азаматтардың деректері нақты қай жерде өңделетіні және бұл үдеріс қай елдің заңнамасымен реттелетіні туралы сұрақ туғызады.

«Күн сайын азаматтардың телефон нөмірлерін, мекенжайларын, жүріп өткен бағыттарын және төлем деректерін өңдейтін сервистің шетелдегі бір ақаудан жұмысын тоқтатуы бұл деректердің нақты қай елде және қандай құқықтық тәртіп аясында өңделетіні жөнінде ашық әрі нақты түсініктеме беруді талап етеді», – делінген депутаттық сауалда.

Осыған байланысты депутаттар қазақстандықтардың дербес деректерін шетелге беру заңдылығын тексеруді ұсынды. Сонымен бірге әлеуметтік мекемелер мен оларға қызмет көрсететін ұйымдардың азаматтардың дербес деректерін қалай жинап, сақтайтынын тексеру қажеттігін көтерді.

Депутаттар балалар туралы деректердің ашық жариялануына да назар аударды. Сауалда кәмелетке толмағандардың тұрғылықты жері, оқитын мектебі, денсаулық жағдайы мен отбасының әлеуметтік жағдайы туралы мәліметтердің таралуы олардың жеке өміріне қол сұғылмауына қауіп төндіруі мүмкін екені айтылған.

Сонымен қатар депутаттар дербес деректерді қорғаумен айналысатын мамандардың біліктілігін арттырып, жергілікті атқарушы органдарға арналған бірыңғай тексеру тәртібін әзірлеуді ұсынды.

Айта кетейік, Yandex-тегі ақаудың өзі қазақстандықтардың дербес деректері шетелге заңсыз берілгенін білдірмейді. Депутаттар әзірге мұндай дерек бар деп мәлімдеген жоқ, тек оның заңдылығын тексеруді сұрап отыр.