Қазақстанда селден қорғайтын бөгеттер неге салынбай жатыр?

Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты, «AMANAT» партиясы фракциясының мүшесі Әбутәліп Мүтәлі Премьер-Министр Олжас Бектеновтің атына сауал жолдап, еліміздің таулы аймақтарындағы сел қауіпсіздігі мәселесін көтерді. Депутат цифрландырудың баяулығы мен халықты құлақтандыру жүйесінің төмен деңгейі азаматтардың өміріне тікелей қауіп төндіріп тұрғанын мәлімдеді.

Сауал барысында Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың Үкіметтің кеңейтілген отырысында берген тапсырмасы еске салынды. Президент табиғи апаттарды болжау үшін заманауи цифрлық тәсілдерді қолдануды міндеттеген болатын. Алайда, депутаттың талдауы көрсеткендей, Төтенше жағдайлар министрлігінің бұл бағыттағы жұмысы әлі де жүйесіз қалып отыр.

Депутат атап өткен негізгі мәселелер:

• Инфрақұрылымның тапшылығы: Соңғы жылдары тек бір ғана ірі жоба — Алматыдағы «Аюсай» бөгеті аяқталған. Бұл Алматы, Жетісу және Жамбыл облыстарындағы қауіп ауқымымен салыстырғанда тым аз.

• Ескерту жүйесінің осалдығы: Халықты төтенше жағдай туралы құлақтандыру деңгейі небәрі 50,5% құрайды. Бұл дегеніміз — қауіп төнген сәтте халықтың жартысы уақтылы ақпарат алмауы мүмкін.

• Жалған цифрландыру: Қолданыстағы сенсорлардың маусымаралық кезеңде істен шығуы және жасанды интеллект негізіндегі болжам жасау жүйелерінің жоқтығы үздіксіз бақылауға кедергі келтіруде.

• Қаржыландырудың жоқтығы: Селден қорғауға бағытталған мемлекеттік бағдарламалар мен жобаларға соңғы жылдары мақсатты бюджеттік қаражат бөлінбегені анықталды.

Депутат Жапония мен Швейцарияның тәжірибесін мысалға келтіре отырып, Қазақстанға да жасанды интеллектке негізделген бірыңғай аналитикалық платформа қажет екенін айтты. Осыған байланысты Үкіметке төрт нақты талап қойылды:

1. Сел қауіпсіздігі бойынша бірыңғай мемлекеттік бағдарлама әзірлеу.

2. Қорғаныс құрылыстарының құрылысына аудит жүргізу.

3. Халықты ескерту жүйесімен 100% қамтамасыз ету мерзімін белгілеу.

4. Жасанды интеллект негізіндегі болжау жүйесіне толық көшу.

Мәжіліс депутаты Үкімет басшысынан заңнамада белгіленген мерзімде қабылданған шаралар туралы жазбаша жауап күтетінін жеткізді.