Қазақстанда автокөліктерге техникалық қызмет көрсету құны бір жылда 16,6%-ға өсті

Қазақстанда жеке автокөлікті пайдалану және оған техникалық қызмет көрсету шығындары айтарлықтай жоғарылағаны байқалады. Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі Ұлттық статистика бюросының мәліметінше, соңғы бір жылда жеке көлік құралдарын күтіп-ұстау шығындары орташа есеппен 16,6%-ға өскен.

Салалық мамандар мен автокөлік иелерінің айтуынша, ағымдағы жылдағы баға өсімінің қарқыны өткен жылдармен салыстырғанда әлдеқайда жоғары. Сонымен қатар, ілеспе қызметтердің де құны айтарлықтай қымбаттаған: автокөліктерді техникалық байқаудан өткізу, автотұрақтарды жалға алу, жүргізушілерді даярлау курстары және мемлекеттік алымдар бағасы орташа есеппен 28%-ға дейін өсті.

Статистикалық мәліметтерге сәйкес, қызмет көрсету құнының ең жоғары өсімі келесі өңірлерде тіркелді:

 Павлодар облысы

 Қызылорда облысы

 Маңғыстау облысы

 Астана және Алматы қалалары

Тұтынушылар арасында жүргізілген сауалнама нәтижелері де шығындардың артқанын растайды. Атап айтқанда, автокөлік иелері қозғалтқышты күрделі жөндеу және жоспарлы түрде май ауыстыру сияқты базалық қызметтердің құны тұрақты түрде қымбаттап жатқанын алға тартуда. Дегенмен, ескі үлгідегі (мысалы, 1990-шы жылдарғы) автокөліктерді өз бетінше жөндейтін азаматтар үшін бұл қымбатшылық деңгейі аса білінбейтіні анықталды.

Қызмет құнының өсуіне әсер етуші факторлар

Автокөліктерге техникалық қызмет көрсету орталықтарының (СТО) өкілдері тарифтердің өсуін объективті факторлармен байланыстырады. Бағаның өсуіне негізгі себеп ретінде мыналар аталады:

• Коммуналдық қызметтер тарифтерінің және өндірістік үй-жайларды жалдау ақысының өсуі.
• Салық жүктемесінің артуы.
• Логистикалық шығындардың қымбаттауына байланысты қосалқы бөлшектер мен шығыс материалдары (техникалық сұйықтықтар мен майлар) құнының жоғарылауы.

Сарапшылардың, соның ішінде «За рулем» журналының Қазақстандағы бас редакторы Алексей Алексеевтің пікірінше, нарықтағы баға белгілеу үрдісіне қосымша құн салығының (ҚҚС) өсуі және елдегі автопарктің жаңаруы да тікелей әсер етіп отыр. Ресми кепілдікте тұрған жаңа автокөліктердің көбеюіне байланысты, азаматтар бағасы жоғары ресми дилерлік сервис орталықтарының қызметіне жүгінуге мәжбүр. Бұл өз кезегінде нарықтағы баламалы («сұр») дилерлердің де қызмет құнын өсіруіне ықпал етуде.

Қазіргі уақытта Қазақстан аумағында бірнеше автокөлік зауытының құрылысы жүріп жатыр. Алайда, отандық кәсіпорындар әзірге тек қарапайым құрамдас бөліктерді (пластик бөлшектерді, орындықтар мен аудиожүйелерді) шығаруды жоспарлап отыр. Күрделі агрегаттарды, қосалқы бөлшектер мен мотор майларын отандық деңгейде өндіру жақын арада көзделмеген.

Осыған байланысты, сарапшылар импортқа тәуелділік сақталған жағдайда автокөліктерге техникалық қызмет көрсету құнының өсу үрдісі алдағы уақытта да жалғаса беретінін болжайды.