Елімізде жасырын тыңшылыққа жол ашық па: депутат электронды құрылғылар нарығын реттеуді талап етті

Мәжіліс депутаты, «AMANAT партиясы» фракциясының мүшесі Әбутәліп Мүтәлі Премьер-Министрдің орынбасары – Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі Жаслан Мәдиевке электронды құрылғыларды пайдалануды құқықтық тұрғыдан реттеу мәселесіне қатысты депутаттық сауал жолдады .

Депутат сауалында елде GPS-трекерлер, GSM маяктар, мини-камералар, дыбыс жазғыштар секілді электронды құрылғылардың нарығы іс жүзінде реттелмей отырғанын атап өтті. Оның айтуынша, лицензиясыз әрі сертификатсыз сатылатын мұндай техникалар азаматтарды заңсыз бақылауға, жеке деректерді жасырын жинауға, бопсалау мен қысым көрсетуге жол ашуы мүмкін.

Әбутәліп Мүтәлі Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінде жасырын бақылауға арналған құрылғыларды өндіруге, сатып алуға, сатуға және пайдалануға тыйым салынғанына қарамастан, олардың айналымы кешенді құқықтық бақылаудан тыс қалып отырғанын айтты. Құқық қорғау органдары жекелеген рейдтер барысында жасырын бейне және дыбыс жазу құрылғыларын тәркілегенімен, бұл шаралар жүйелі сипат алмаған.

Сондай-ақ депутат жаңа буындағы кейбір электронды құрылғылар мен шетелде өндірілген автокөліктердің деректерді шетелдік серверлер арқылы өңдеуі азаматтардың жеке мәліметтерінің өзге юрисдикцияларда сақталуына әкеліп отырғанына назар аударды. Оның пікірінше, мұндай жағдай ұлттық қауіпсіздік пен жеке өмірге қол сұғылмаушылық қағидаттарына қатер төндіреді.

Осыған байланысты Әбутәліп Мүтәлі Үкіметтен жасырын бақылауға арналған құрылғыларды міндетті сертификаттау мен лицензиялауды енгізу, олардың айналымын бақылаудың кешенді тетігін әзірлеу, сондай-ақ Қазақстан аумағында сатылатын жаңа буындағы автокөліктердің деректерін өңдеу серверлерін ел ішінде орналастыру мәселесін қарастыруды сұрады.

Депутаттың айтуынша, азаматтардың жеке өмірі мен дербес деректерін қорғау үшін электронды құрылғылар нарығында нақты әрі тиімді құқықтық реттеу қажет.