Алматының лас ауасы қанға дейін жетеді: тәжірибе не көрсетті

Almaty Air Initiative қоры Алматының көлік көп жүретін көшелерінде бір сағат жүрген еріктілердің қанынан ұсақ қара бөлшектер анықталғанын хабарлады. Тәжірибеге бес адам қатысқан, олардың үшеуі көшеде респираторсыз жүрген. Дәл осы үш адамның қан үлгілерінен эритроциттерге жабысқан күйе бөлшектері байқалған.

Тәжірибе Сәтбаев – Жароков – Абай – Розыбакиев көшелері аралығында жүргізілген. Қатысушылар серуенге дейін және одан кейін қан тапсырған. Екі адам тәжірибе бойы KN95 респираторын таққан, қалған үшеуі қорғаныш құралынсыз жүрген. Қан үлгілері зертханалық жарық микроскопымен қаралған.

Қордың түсіндіруінше, ауадағы аса ұсақ бөлшектер тыныс алған кезде өкпенің альвеолаларына дейін жетуі мүмкін. Олардың бір бөлігі өкпе мен қан арасындағы тосқауылдан өтіп, бірнеше минут немесе сағат ішінде қанға түсе алады.

Алматыдағы тәжірибеге Лондондағы Queen Mary University of London ғалымдарының зерттеуі негіз болған. Онда көлік шығарындыларынан тарайтын бөлшектердің қан айналымына жететіні зерттелген. Лондондағы тәжірибеге 12 ересек адам қатысып, олар бір сағат бойы көлік көп жүретін жолдан он метрге дейінгі жерде болған. Зерттеушілер осыдан кейін қаннан көрінетін бөлшектердің саны екі еседен астам көбейгенін анықтаған.

Сол зерттеуде сегіз ерікті тәжірибені FFP2 респираторымен қайталаған. Қор мәліметінше, респиратор таққан кезде эритроциттермен байланысқан бөлшектердің медианалық ауданы шамамен 64 пайызға аз болған.

Almaty Air Initiative респираторды ауа қатты ластанған кезде қосымша әрі уақытша қорғаныш ретінде қолдануға кеңес береді. Ол мұрын мен ауызды толық жауып, бетке саңылаусыз жанасуы керек. Қор қала тұрғындарының денсаулығын қорғаудың негізгі жолы ластаушы заттардың шығарындыларын тікелей көзінде азайту екенін атап өтті.

Қор келтірген дерек бойынша, 2025 жылы Алматыдағы PM2,5 бөлшектерінің орташа жылдық мөлшері текше метріне 31,2 микрограмм болған. Бұл Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының жылдық ұсынымынан 6,3 есе жоғары.

PM2,5 – диаметрі 2,5 микрометрден аспайтын қатты бөлшектер мен сұйық тамшылардың қоспасы. Жол маңындағы ауада олардың құрамына көлік шығарындылары, тежегіш, шина және жол жабынының тозуынан пайда болатын бөлшектер кіреді.