2026 жылы 170 мың қазақстандық жұмысынан не үшін кетпекші екені белгілі болды

Ұлттық статистика бюросының мәліметінше, елдегі еңбек миграциясының басты себебі - табыстың аздығы. Жұмысын ауыстыруға ниетті 176,6 мың азаматтың басым бөлігі еңбек жағдайына емес, қаржылық қажеттіліктің өтелмеуіне байланысты жаңа орын іздеуде.

2026 жылғы ақпан айындағы көрсеткіштер Қазақстанның еңбек нарығындағы «жасырын турбуленттілікті» айқындап берді. Ресми түрде жұмыспен қамтылған азаматтардың жаңа қызмет іздеуіне мынадай факторлар әсер еткен:

1. Қаржылық фактор: Жалақы жайлылықтан маңыздырақ

Зерттеудің негізгі қорытындысы бойынша, жалақы деңгейіне көңілі толмаушылық физикалық еңбек жағдайына наразылықтан әлдеқайда жоғары.

• 72 502 адам (41%) — табыстың аздығынан жұмыстан кеткісі келеді.
• 19 406 адам (11%) — қолайсыз еңбек жағдайларына байланысты орын ауыстыруға дайын.

   Бұл көрсеткіш қаржылық фактордың физикалық қауіпсіздік пен жайлылықтан 3,7 есе күштірекекенін көрсетеді.

2. Дипломның пайдасыздығы: Мамандық бойынша жұмыс істеу ниеті

Нарықтағы тағы бір өзекті мәселе — кәсіби теңгерімсіздік. 45 897 адам (26%) өз мамандығы бойынша жұмыс істеуді қалайды. Бұл ондаған мың білікті кадрдың өз деңгейінен төмен немесе мүлдем басқа салада еңбек етіп жүргенін білдіреді.

3. Тұрақтылықтың тиімсіздігі

Қызықты дерек: штаттық қысқартулар немесе кәсіпорындардың қайта ұйымдастырылуы жұмыс ауыстыруға негізгі себеп емес. Тек 333 адам ғана қысқартудан қауіптеніп жұмыс іздеуде. Бұл кадрлардың тұрақсыздығы сыртқы дағдарыстан емес, ішкі мотивацияның, яғни өмір сүру деңгейінің төмендігінен туындап отырғанын көрсетеді.

4. Қала мен ауыл арасындағы айырмашылық

Жұмыс берушіні ауыстыру үрдісі көбіне қалалық жерлерге тән:

• 123,5 мың адам - қала тұрғындары.
• 53,1 мың адам - ауыл тұрғындары.  

Ауылда бұл көрсеткіштің 2,3 есе төмен болуы лоялдылықтан емес, балама жұмыс орындарының жоқтығынан болуы мүмкін.

Еске сала кетейік, бұған дейін Қазақстанда 1,3 млн-нан астам азаматтың аптасына заңмен белгіленген 40 сағаттан артық жұмыс істейтіні хабарланған болатын. Көп жағдайда артық жұмыс уақыты табысты арттыру емес, жұмыс орнын сақтап қалудың амалына айналған.