2025 жылғы амнистия: түрмеден босатылғандарға қандай көмек көрсетіледі?

Қазақстанда Конституцияның 30 жылдығына орай жарияланған амнистия аясында 15 мыңнан астам азамат бостандыққа шығады. Оның ішінде шамамен 2 мың адам жазасын толық өтемей ерте босатылады, қалғандарының жаза мерзімі қысқарады. Амнистия тек қылмысы ауыр емес және орташа деңгейдегі құқық бұзушыларға қолданылады. Әйелдер, кәмелетке толмағандар мен қарттарға басымдық беріледі. Ал сыбайлас жемқорлық, мемлекеттік құпияны жариялау және ауыр қылмыс жасағандар бұл жеңілдікке ілінбейді. Kazinform агенттігі түрмеден босатылғандарға қандай көмек көрсетілетіні жайында жазды.

Бүгінде алғашқы сотталушылар өңірлерде босап жатыр: Ақмолада – 500, Қостанайда – 300, Актөбеде – 200, Түркістан мен Шымкентте – 675, Шығыс Қазақстанда – 405, Қарағанды мен Ұлытауда – 700-ге жуық адам амнистияға іліккен.

Мемлекет босатылғандарды қоғамға бейімдеу үшін әлеуметтік-экономикалық қолдау көрсетуді көздейді. Жаңа ережеге сай, түрмеден шыққан азаматтар бірден еңбек мобильділігі орталығына жүгініп, 15 айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде біржолғы жәрдемақы ала алады. Бұған қоса, түзету мекемесінде еңбек еткендерге 6 айға дейін қосымша көмек төленеді. Жұмыс таба алмағандарға төрт айлық кәсіби курстар ұсынылады.

Әлеуметтік қолдаудан бөлек, босатылғандарға уақытша тұрғын үй беріледі. Қонысы жоқ азаматтар пробация қызметінің есебінде тұрған жағдайда арнайы орталықтарға орналастырылады. Бұл орталықтарда тыныш әрі қауіпсіз жағдай жасалып, құжаттарды қалпына келтіру, медициналық көмек алу және әлеуметтік қызметтер қолжетімді болады.

Алайда басты мәселе – қайталама қылмыс. Статистика бойынша сотталғандардың үштен бірі рецидивистер, яғни бұрын жазасын өтегендер. Сарапшылар мұны ресоциализация жүйесінің әлсіздігімен және жұмыс орындарының тапшылығымен байланыстырады. Сондықтан амнистиядан шыққан адамдардың жаңа өмір бастау мүмкіндігі мемлекеттік қолдаудың қаншалықты тиімді іске асуына тәуелді болмақ.

Мамандардың пікірінше, 2025 жылғы амнистия шын мәнінде жаңа өмірге жол ашу үшін тұрақты жұмыс, баспана және кәсіби психологиялық көмек көрсету маңызды.