Үздік математиктерге берілетін Филдс сыйлығы неге әйелдерге 78 жылдан кейін берілді?

“Математика саласындағы Нобель” аталып кеткен Филдс сыйлығы 1936 жылдан бастап беріліп келеді. Бұл сыйлықты ұзақ жылдар бойы тек ер адамдар алып келді. Араға 78 жыл салып, 2014 жылы ғана бұл сыйлық алғаш рет әйел адамға табысталды. Ол – ирандық математик Мәриам Мирзахани. 

Жалпы бұл сыйлықты екі-ақ әйел алған. Екіншісі – украин математигі Марина Вязовская. Неге Филдс сыйлығы әйел адамдарға тек 78 жылдан кейін берілді?

Негізгі себеп – ғылымдағы, әсіресе математика сияқты дәлдік ғылымдағы тарихи теңсіздік. Әйелдер ондаған жылдар бойы білім алу және ғылымдағы кәсіби мансабын құру жолында көптеген кедергілерге тап болды, бұл олардың жоғары ғылыми марапаттарға ие болу мүмкіндіктерін шектеді. Тек қазір үй шаруашылығы түрлі техникаға тапсырылып, әйелдердің ғылыммен айналысуына жағдай жасалды. 

Журналист Нұрмұхамед Байғараев Мирзахани мен Вязовскаяның мұндай жетістікке жетуі – әлемнің жетекші білім ордаларында оқуы және қызмет етуі дейді. 

Әрине, үздік университеттерде оқу – оларға ғылыми қауымдастықта танылуға және Филдс сыйлығы сияқты жоғары бағаланатын марапаттарды алуға мүмкіндік берді.  Дегенмен олардың жеке қабілеті, дарыны және қажырлы еңбек етуінің де үлесі зор екенін ұмытпаған жөн.