Соңғы бес жылда оқулықтарды қайта қарау мемлекетке 16 млрд теңге шығын әкелді

Жоғары аудиторлық палата орта білім сапасын арттыруға және дамытуға бөлінген қаржының тиімділігіне қатысты мемлекеттік аудиттің нәтижелерін жариялады.

Аудит қорытындысы бойынша, Қазақстанда мектеп саны артып, 2023-2024 оқу жылында олардың саны 7,8 мыңнан асқаны анықталды. Оқушылар мен мұғалімдер саны да көбейген. Сонымен қатар орта білім беру жүйесіне бөлінетін қаражат көлемі 2019 жылғы 1,3 трлн теңгеден 2024 жылы 4,8 трлн теңгеге дейін үш есе ұлғайған. Алайда аудит стратегиялық жоспарлау, білім сапасын бағалау, мұғалімдерді даярлау мен жұмысқа орналастыру, біліктілігін арттыру, оқыту әдістемесі, сондай-ақ мемлекеттік бақылау саласында бірқатар кемшілік бар екенін көрсетті.

Мәселен, білім беру саласындағы мемлекеттік бағдарламалар мен тұжырымдамалардың жиі өзгеруі басталған бастамалардың аяқсыз қалуына, саясаттағы тұрақсыздыққа әкеліп соқты. Мұғалімдерді даярлау бойынша мемлекеттік тапсырысты қалыптастыру кезінде де нақты қажеттілік пен Еңбек министрлігінің болжамдары арасында үлкен алшақтық бары анықталды. Ал мұғалімдердің алған білімін тәжірибеде қолдануына көмектесетін пост-курстық қолдау жүйесі тек семинарлар мен жарияланымдармен шектеледі.

Білім беру стандарттарына қатысты реформалар да жүйесіз жүргізіліп жатыр. Соңғы жылдары оқу жоспарлары жиі өзгеріп, қолданыстағы оқулықтарды қайта қарауға мәжбүр еткен. Бұл бюджет қаржысының тиімсіз жұмсалуына алып келіп, соңғы бес жылда тек оқулықтарды қайта қарауға кеткен шығын 16 млрд теңгеден асқан.

Сонымен қатар оқулықтардың сапасын бағалау жүйесінде де тұрақтылық жоқ. Бес жыл ішінде оқулықтарды бағалау критерийлері 12 рет өзгерген. Мемлекеттік қызметтерді мониторингтеу бойынша ақпараттық жүйе іске қосылмаған, сараптау жұмыстары әлі де қағаз жүзінде жүргізіліп келеді.

Бұдан бөлек, елімізде 66 мектеп лицензиясыз жұмыс істеп жатқаны анықталды, олардың қатарында мемлекеттік мектептер де бар. Сондай-ақ мектептердің тек 18,2%-ы ғана алғашқы аттестациядан сәтті өтеді, бұл білім беру ұйымдарында жүйелі проблемалардың бар екенін көрсетеді.

Жалпы, мемлекеттік аудит нәтижесінде 1,1 млрд теңге көлемінде қаржылық заңбұзушылықтар, 62,4 млрд теңгенің тиімсіз жоспарлануы және 3,2 млрд теңгенің мақсатсыз пайдаланылғаны анықталды.